Sąd, zgodnie ze swoją nazwą, stanowi niezwisły organ prawny, reprezentujący władzę sądowniczą danego państwa. Jest on obecny we wszystkich współczesnych systemach demokratycznych, choć jego struktura organizacyjna, rola oraz sposób działania, różnić się mogą w zależności od detali systemu prawnego obowiązującego w danym państwie. Niemniej, obszar działania oraz zasady moralne jakimi sąd powinien się kierować, we wszystkich przypadkach pozostają takie same, a różnice bardzo często wynikają z tradycji.
Podstawową rolą sądu jest rozstrzyganie sporów pomiędzy podmiotami na podstawie aktualnych przepisów prawnych – Konstytucji, Kodeksów czy ustaw. Obowiązany jest również do decydowania o rodzajach i zakresie uprawnień przysługujących zainteresowanym podmiotom, oraz wykonywania innych czynności, do których obowiązany jest osobnymi przepisami, umowami międzynarodowymi czy prawem międzynarodowym. Swoje zadania wykonuje poprzez proces sądowy, który w zależności od przedmiotu sprawy może przybierać różne formy.
Fundament dla funkcjonowania i organizacji struktur systemu sądowego w Polsce stanowi Konstytucja RP. Artykuł 175 stanowi o podziale podmiotowym. Zgodnie z nim, naczelny organ władzy sądowniczej w naszym kraju stanowi Sąd Najwyższy. Do pozostałych rodzajów sądów należą sądy powszechne, sądy wojskowe i sądy administracyjne.
Sąd powszechny jest sądem właściwym dla rozstrzygania wszystkich sporów, których przedmiot nie jest zarezerwowany dla pozostałych sądów (sąd wojskowy czy sąd administracyjny). Podzielić go można również ze względu na instancje, a więc kolejność ważności w hierarchii. Najniższy szczebel stanowi sąd rejonowy, drugi jest sąd okręgowy, a trzeci sąd apelacyjny. Trzeba przy tym pamiętać, że bez względu na przedmiot sprawy, najwyższą pozycję w polskim systemie sądowym zajmuje Sąd Najwyższy.
W sądach rejonowych, okręgowych i apelacyjnych tworzy się także odpowiednie wydziały, właściwe dla rozpoznawanego przedmiotu sprawy. Przykład może stanowić wydział karny, wydział cywilny, czy chociażby wydział ksiąg wieczystych.
Rozwój stosunków międzynarodowych wymógł na poszczególnych państwach konieczność powoływania ponadnarodowych struktur sądowych – zarówno w ramach regionalnych porozumień, takich, jak Unia Europejska, jak i w szerszym (ogólnoświatowym) rozumieniu.
Sądy międzynarodowe często mają charakter mediacyjny czy arbitrażowy, znacznie różniąc się od tradycyjnych sądów. W związku ze swoim charakterem niższa jest także ich skuteczność i de facto wyłącznie wola obu stron sporu może doprowadzić do egzekucji wyroku. Niemniej, w przypadku niezastosowania się jednej ze stron (państwa) do postanowień sądu, społeczność międzynarodowa może na tę stronę wywierać nacisk w postaci rozmaitych sankcji, a nawet alienacji.
Podstawową instytucję sądowniczą UE stanowi Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Radzie Europy podlega także Europejski Trybunał Praw Człowieka. Jeśli zaś chodzi o sądy stricte międzynarodowe, to wymienić warto Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (główny organ sądowy ONZ) czy Międzynarodowy Trybunał Karny.
Pokaż więcej
Decyzja Zbigniewa Ziobry o uzyskaniu azylu politycznego na Węgrzech – kraju rządzonym przez Viktora Orbána – stała się jednym z najmocniejszych symboli kryzysu polskiego wymiaru sprawiedliwości. W rozmowie z Goncem.pl sędzia Sądu Okręgowego w Warszawie Igor Tuleya nie ma wątpliwości: to nie jest akt politycznej represji, lecz świadoma próba uniknięcia odpowiedzialności karnej. A zarazem konsekwencja systemu, który przez lata był celowo demontowany od środka.
Spółka Bartek z Mińska Mazowieckiego, największy w Polsce producent obuwia dziecięcego, ostatecznie ogłosiła upadłość, co zostało potwierdzone w decyzji sądu. Jak doszło do tego, że tak ugruntowany biznes musiał ogłosić upadłość?
W Warszawie toczy się postępowanie, które ma nie tylko wymiar prawny, ale również międzynarodowy. Dotyczy cudzoziemca zatrzymanego przez polskie służby i wniosku, który może przesądzić o jego dalszym losie. Najbliższe dni będą kluczowe dla rozwoju sprawy.– Kim jest zatrzymany i czego dotyczą zarzuty– Wniosek o wydanie i rola sądu– Terminy, areszt i reakcje międzynarodowe
Kontrowersyjna wypowiedź posłanki PiS Agnieszki Wojciechowskiej van Heukelom na antenie TV Republika wywołała natychmiastową reakcję szefa MSWiA Marcina Kierwińskiego. Minister zapowiedział kroki prawne w dosadnym wpisie na platformie X, w którym oskarżył parlamentarzystkę o naruszenie jego dóbr osobistych. Sprawa może mieć swój finał w sądzie, a polityczce grozi nawet kara pozbawienia wolności.Szokujące słowa na antenie telewizyjnejStanowcza odpowiedź ministra na platformie XMożliwe konsekwencje karne i rok więzieniaSprzeciw policji wobec słów parlamentarzystki
W obliczu dynamicznego rozwoju platform crowdfundingowych, organy podatkowe stanęły przed koniecznością precyzyjnego zdefiniowania charakteru prawnego wpłat przekazywanych twórcom przez ich społeczności. Najnowsze rozstrzygnięcia Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, będące efektem wieloletnich sporów sądowych, wprowadzają istotne zmiany w dotychczasowym rozumieniu obowiązków fiskalnych beneficjentów takich środków. Co to oznacza?Jak nowa interpretacja zmienia zasady opodatkowania wpłat dla twórców?Jakie były etapy sporu prowadzącego do zmiany interpretacji?Dlaczego anonimowe wpłaty nie spełniają definicji darowizny?
Trwający proces 75-letniej Teresy D. rzuca nowe światło na kulisy trzyletniej ucieczki Jacka Jaworka, sugerując, że morderca mógł korzystać z szerokiej sieci wsparcia. Jak donosi “Fakt”, zeznania świadków, w tym córki zabójcy, podważają wersję o samotnym działaniu sędziwej kobiety i wskazują na liczne zaniedbania organów ścigania.Meble z miejsca zbrodni i zagadka transportuOstatnie dni życia i desperackie telefonySąsiedztwo z plebanią i postawa proboszczaWidmo systemowych błędów i nadchodzącej prawdy
Wenezuelski przywódca Nicolas Maduro znalazł się w centrum międzynarodowego zainteresowania po postawieniu przed amerykańskim sądem federalnym. Jego pojmanie i przewiezienie do USA wywołało falę spekulacji zarówno w mediach, jak i w kręgach politycznych. Przedstawione zarzuty wskazują na bardzo poważne przestępstwa, które mogą wstrząsnąć opinią publiczną.Maduro i jego żona stanęli przed wymiarem sprawiedliwości w USASzczegóły zarzutów wobec Maduro i jego współpracownikówSchwytanie Nicolasa Maduro przez amerykańskie siły specjalne
Jan Krzysztof Ardanowski, były minister rolnictwa w rządzie PiS, znalazł się w centrum kolejnego głośnego śledztwa. Prokuratura Regionalna w Warszawie skierowała do sądu akt oskarżenia dotyczący nieprawidłowości przy udzielaniu gwarancji bankowych i kredytowych. Sprawa dotyczy działalności Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w latach 2018–2019 i obejmuje łącznie 19 podejrzanych.Kontekst sprawy i wcześniejsze kroki prawneSzczegóły dotyczące gwarancji i strat publicznychKonsekwencje prawne i obejmowanie innych podejrzanych
Postępowanie dotyczące byłego ministra sprawiedliwości weszło w kolejną, nieoczywistą fazę. Choć prokuratura domaga się zastosowania najsurowszego środka zapobiegawczego, sąd zdecydował się na ruch, który zmienia tempo całej sprawy i przesuwa kluczowe rozstrzygnięcia na początek nowego roku. Były minister sprawiedliwości nie wytrzymał i zabrał głos w tej niezwykle medialnej sprawie. Odroczenie posiedzenia i proceduralne wątpliwościSą zarzuty prokuratury ws. ZiobryZbigniew Ziobro zabrał głos ws. decyzji sądu
Przez lata Krzysztof Rutkowski był stałym elementem medialnego krajobrazu: barwny, głośny, zawsze gotowy na kamerę. Symbol „najsłynniejszego detektywa w Polsce”, celebryta o wyrazistym wizerunku, bohater programów rozrywkowych i informacyjnych. Ten obraz – jak pokazuje praca dziennikarzy śledczych – nie tylko rozmija się z faktami, ale wręcz je przykrywa.O kulisach wielomiesięcznego śledztwa, mechanizmach manipulowania opinią publiczną i presji prawnej wywieranej na autorów niewygodnych publikacji w ramach programu „Heretycy” rozmawiałem z Danielem Arciszewskim – autorem głośnych materiałów o Krzysztofie Rutkowskim. To rozmowa nie tylko o jednej postaci, lecz także o kondycji wolnych mediów.
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa podjął decyzję o odroczeniu posiedzenia dotyczącego wniosku o tymczasowe aresztowanie byłego ministra sprawiedliwości, Zbigniewa Ziobry. Powodem przerwy w procedowaniu są braki w materiale dowodowym, a kluczowe rozstrzygnięcia mają zapaść dopiero w połowie stycznia przyszłego roku.Nowy termin posiedzenia w styczniuBrakujące dowody o charakterze niejawnymPoważne zarzuty i Fundusz SprawiedliwościPolityk za granicą i unieważnione paszporty
Zbigniew Ziobro, za pośrednictwem platformy X, poinformował o złożeniu zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez ministra Waldemara Żurka. Wpis, opublikowany 22 grudnia 2025 roku, uderza w obecne kierownictwo resortu sprawiedliwości w krytycznym dla byłego ministra momencie – tuż przed spodziewanym rozstrzygnięciem sądu w sprawie jego ewentualnego tymczasowego aresztowania.Zarzuty o niedopełnienie obowiązków służbowychSpór o setki milionów złotych z Funduszu SprawiedliwościKontrowersje wokół zlecenia dla prywatnej firmyPolityczna bitwa w cieniu decyzji o areszcie
Konflikt na linii Warszawa–Luksemburg wszedł w nową, decydującą fazę, która może trwale przemodelować polski system prawny. Najnowsze orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie pozostawia złudzeń w kwestii statusu polskiego sądu konstytucyjnego.Europejski fundament pod lupą krajowych sędziówInstytucja, która przestała być sądem?Konsekwencje i walka o prawne przetrwanie
Jelenia Góra pogrążyła się w żałobie po poniedziałkowych wydarzeniach pod Szkołą Podstawową nr 10. Śmierć 11-letniej Danusi, do której doszło w biały dzień, zszokowała opinię publiczną nie tylko skalą brutalności, ale przede wszystkim wiekiem osoby podejrzewanej o ten czyn. Cała Polska zadaje sobie dziś pytanie, jak mogło dojść do tak niewyobrażalnego aktu przemocy wśród dzieci.Granice odpowiedzialności w polskim systemie prawnymSpecjaliści badają okoliczności sprawyPrawo wobec zbrodni, którą trudno zrozumieć
W Jeleniej Górze doszło do tragedii, która wstrząsnęła całą Polską. W poniedziałek w okolicy ulicy Wyspiańskiego, niedaleko Szkoły Podstawowej nr 10, znaleziono ciało 11-letniej dziewczynki. Służby, które zostały wezwane na miejsce po zgłoszeniu o bójce między dwiema dziewczynkami, stwierdziły, że dziecko nie żyje i najprawdopodobniej padło ofiarą brutalnego czynu. Wkrótce po zdarzeniu zatrzymana została 12-latka, także uczennica tej samej szkoły. Do tej pory nie podano szczegółów motywu ani przebiegu zdarzenia, a sprawa budzi ogromne emocje i pytania o bezpieczeństwo najmłodszych. Okoliczności morderstwa, które zszokowało krajSędzia o tragedii: „To dziecko kiedyś będzie musiało swój czyn udźwignąć”Wątki prawne i społeczne wokół sprawy
Prokuratura Okręgowa w Toruniu skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko Zdzisławowi Antoniemu K., synowi byłego prezesa Telewizji Polskiej i polityka Jacka Kurskiego. Zarzuty niemal natychmiast po trwającym zaledwie trzy miesiące śledztwie dotyczą wielokrotnego zgwałcenia małoletniej, do którego – zdaniem śledczych – doszło ponad 15 lat temu. Grozi mu do 12 lat pozbawienia wolności. Sprawa, która przez lata była umarzana i wzbudzała kontrowersje, teraz trafiła na wokandę sądową – czytamy w aktach prokuratury. Syn Kurskiego z zarzutami: okoliczności zdarzenia
Kwestia praworządności i niezależności sędziów od lat znajduje się w centrum polskiej debaty publicznej. Coraz częściej jednak – na podstawie konkretnych spraw i doświadczeń uczestników postępowań – pojawia się pytanie, czy brak realnej kontroli nad władzą sędziowską nie prowadzi do systemowej deprawacji wymiaru sprawiedliwości.Piotr Krysiak, dziennikarz śledczy i współprowadzący program „Heretycy”, w rozmowie z Radosławem Grucą (Goniec.pl) zmierzył się z tematem polskiego sądownictwa.Jak podkreśla Krysiak, źródłem problemu jest sama konstrukcja władzy sędziowskiej:– Władza absolutna deprawuje. A skąd bierze się władza absolutna? Z braku jakiejkolwiek kontroli nad tą władzą – mówi Piotr Krysiak z Gońca.
Wstrząsające zarzuty prokuratury i wyrok nakazowy legnickiego sądu wstrząsnęły lokalną sceną polityczną. Arkadiusz B., przewodniczący klubu radnych Koalicji Obywatelskiej w Legnicy, stanął przed sądem w związku z oskarżeniem o długotrwałe znęcanie się fizyczne i psychiczne nad swoją żoną.
W trakcie piątkowych obrad Sejmu doszło do niecodziennego incydentu, który na chwilę przerwał prace parlamentu. Z galerii dla publiczności, w obecności posłów i transmisji sejmowej, zawisł duży, prowokacyjny baner. Na sali rozległy się głośne okrzyki, które zmusiły ochronę do natychmiastowej reakcji. Całe zdarzenie było pokłosiem jednej z kontrowersyjnych decyzji zapisanych w projekcie ustawy budżetowej.
Aleksander Kwaśniewski ostro skrytykował decyzję prezydenta Karola Nawrockiego o odmowie nominacji sędziowskich. Były prezydent uznał działania głowy państwa za nadużycie i stwierdził, że prezydent powinien być arbitrem, a nie stroną konfliktu.
Zbigniew Ziobro oskarżył dziennikarza Onetu o oparcie publikacji na nieistniejącym mailu. Domaga się ujawnienia źródła w 24 godziny i zapowiada pozew, twierdząc, że doszło do sfabrykowania dowodów.
Interwencja, która zaczęła się od zwykłej kradzieży, przerodziła się w akcję z udziałem kontrterrorystów. 43-latek zabarykadował się w mieszkaniu z rodziną, zmuszając policję do podjęcia działań siłowych.
Śmierć młodej pacjentki po pozornie rutynowej operacji wraca dziś z pełną siłą, stając się ostrzeżeniem przed zbyt pochopnymi decyzjami medycznymi. Sprawa, która latami pozostawała w cieniu, ponownie odbija się szerokim echem, zarówno wśród lekarzy, jak i opinii publicznej.
Ikona polskiej sceny muzycznej znalazła się w centrum uwagi mediów. Po głośnym, letnim incydencie drogowym w powiecie brodnickim, machina urzędnicza weszła w decydującą fazę. Choć od zatrzymania minęło kilka miesięcy, dopiero teraz wymiar sprawiedliwości odkrywa karty. Wiadomo, co dalej ze sprawą Ryszarda Rynkowskiego.
Decyzja warszawskiego sądu okręgowego ponownie skierowała uwagę opinii publicznej na jedną z najgłośniejszych spraw ostatniej dekady, związaną z obsadzaniem stanowisk w Najwyższej Izbie Kontroli. Jak podkreśliła sędzia prowadząca sprawę, oskarżeni „godzili w tak fundamentalne dobro prawne, jakim jest autorytet i prawidłowość funkcjonowania Najwyższej Izby Kontroli”.
W centrum jednej z najważniejszych instytucjonalnych dyskusji pojawił się przełom, który natychmiast wywołał falę interpretacji. Najnowsza decyzja organu państwowego otworzyła kolejny rozdział sporu o kształt polskiego wymiaru sprawiedliwości i postawiła wiele pytań o dalszy bieg zmian.
Program “Interwencja” przybliżył historię pani Barbary z Gliwic, od której ZUS zarządał zwrotu ok. 17 tysięcy złotych rzekomej nadpłaty z tytułu otrzymanego świadczenia w ramach programu 800 plus. Mimo to, zakład nadal przesyła jej pełną kwotę świadczenia na dzieci.
Nieoczekiwane wypowiedzi jednego z najważniejszych członków rządu ponownie rozgrzały debatę publiczną. W centrum zainteresowania znalazły się działania prezydenta, które – zdaniem krytyków – mają wpływać na kluczowe procesy państwowe. Czy narastający spór doprowadzi do poważniejszych konsekwencji i jak może odbić się na dalszym funkcjonowaniu instytucji?