Wyszukaj w serwisie
Goniec.pl > Sąd

Sąd

Sąd – co to jest? Podstawowe informacje

Sąd, zgodnie ze swoją nazwą, stanowi niezwisły organ prawny, reprezentujący władzę sądowniczą danego państwa. Jest on obecny we wszystkich współczesnych systemach demokratycznych, choć jego struktura organizacyjna, rola oraz sposób działania, różnić się mogą w zależności od detali systemu prawnego obowiązującego w danym państwie. Niemniej, obszar działania oraz zasady moralne jakimi sąd powinien się kierować, we wszystkich przypadkach pozostają takie same, a różnice bardzo często wynikają z tradycji.

Podstawową rolą sądu jest rozstrzyganie sporów pomiędzy podmiotami na podstawie aktualnych przepisów prawnych – Konstytucji, Kodeksów czy ustaw. Obowiązany jest również do decydowania o rodzajach i zakresie uprawnień przysługujących zainteresowanym podmiotom, oraz wykonywania innych czynności, do których obowiązany jest osobnymi przepisami, umowami międzynarodowymi czy prawem międzynarodowym. Swoje zadania wykonuje poprzez proces sądowy, który w zależności od przedmiotu sprawy może przybierać różne formy.

Organizacja sądów w Polsce

Fundament dla funkcjonowania i organizacji struktur systemu sądowego w Polsce stanowi Konstytucja RP. Artykuł 175 stanowi o podziale podmiotowym. Zgodnie z nim, naczelny organ władzy sądowniczej w naszym kraju stanowi Sąd Najwyższy. Do pozostałych rodzajów sądów należą sądy powszechne, sądy wojskowe i sądy administracyjne.

Sąd powszechny jest sądem właściwym dla rozstrzygania wszystkich sporów, których przedmiot nie jest zarezerwowany dla pozostałych sądów (sąd wojskowy czy sąd administracyjny). Podzielić go można również ze względu na instancje, a więc kolejność ważności w hierarchii. Najniższy szczebel stanowi sąd rejonowy, drugi jest sąd okręgowy, a trzeci sąd apelacyjny. Trzeba przy tym pamiętać, że bez względu na przedmiot sprawy, najwyższą pozycję w polskim systemie sądowym zajmuje Sąd Najwyższy.

W sądach rejonowych, okręgowych i apelacyjnych tworzy się także odpowiednie wydziały, właściwe dla rozpoznawanego przedmiotu sprawy. Przykład może stanowić wydział karny, wydział cywilny, czy chociażby wydział ksiąg wieczystych.

Sądy międzynarodowe i sądy Unii Europejskiej

Rozwój stosunków międzynarodowych wymógł na poszczególnych państwach konieczność powoływania ponadnarodowych struktur sądowych – zarówno w ramach regionalnych porozumień, takich, jak Unia Europejska, jak i w szerszym (ogólnoświatowym) rozumieniu. 

Sądy międzynarodowe często mają charakter mediacyjny czy arbitrażowy, znacznie różniąc się od tradycyjnych sądów. W związku ze swoim charakterem niższa jest także ich skuteczność i de facto wyłącznie wola obu stron sporu może doprowadzić do egzekucji wyroku. Niemniej, w przypadku niezastosowania się jednej ze stron (państwa) do postanowień sądu, społeczność międzynarodowa może na tę stronę wywierać nacisk w postaci rozmaitych sankcji, a nawet alienacji.

Podstawową instytucję sądowniczą UE stanowi Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Radzie Europy podlega także Europejski Trybunał Praw Człowieka. Jeśli zaś chodzi o sądy stricte międzynarodowe, to wymienić warto Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (główny organ sądowy ONZ) czy Międzynarodowy Trybunał Karny.

Pokaż więcej

Szpital
29.11.2025 15:53 Wypisali 32-latkę po operacji do domu. Kilka dni później już nie żyła

Śmierć młodej pacjentki po pozornie rutynowej operacji wraca dziś z pełną siłą, stając się ostrzeżeniem przed zbyt pochopnymi decyzjami medycznymi. Sprawa, która latami pozostawała w cieniu, ponownie odbija się szerokim echem, zarówno wśród lekarzy, jak i opinii publicznej.

Ryszard Rynkowski
27.11.2025 14:01 Ujawniono nowe informacje ws. Ryszarda Rynkowskiego. Jest odpowiedź sądu

Ikona polskiej sceny muzycznej znalazła się w centrum uwagi mediów. Po głośnym, letnim incydencie drogowym w powiecie brodnickim, machina urzędnicza weszła w decydującą fazę. Choć od zatrzymania minęło kilka miesięcy, dopiero teraz wymiar sprawiedliwości odkrywa karty. Wiadomo, co dalej ze sprawą Ryszarda Rynkowskiego.

Jan Bury, Krzysztof Kwiatkowski
25.11.2025 16:18 Politycy KO i PSL skazani. Sąd ogłosił wyrok

Decyzja warszawskiego sądu okręgowego ponownie skierowała uwagę opinii publicznej na jedną z najgłośniejszych spraw ostatniej dekady, związaną z obsadzaniem stanowisk w Najwyższej Izbie Kontroli. Jak podkreśliła sędzia prowadząca sprawę, oskarżeni „godzili w tak fundamentalne dobro prawne, jakim jest autorytet i prawidłowość funkcjonowania Najwyższej Izby Kontroli”.

policja, Koszalin
20.11.2025 12:33 Jest wyrok Trybunału ws. nowelizacji ustawy o KRS

W centrum jednej z najważniejszych instytucjonalnych dyskusji pojawił się przełom, który natychmiast wywołał falę interpretacji. Najnowsza decyzja organu państwowego otworzyła kolejny rozdział sporu o kształt polskiego wymiaru sprawiedliwości i postawiła wiele pytań o dalszy bieg zmian.

None
16.11.2025 12:21 ZUS zażądał zwrotu 17 tysięcy zł z 800 plus. Powód budzi kontrowersje

Program “Interwencja” przybliżył historię pani Barbary z Gliwic, od której ZUS zarządał zwrotu ok. 17 tysięcy złotych rzekomej nadpłaty z tytułu otrzymanego świadczenia w ramach programu 800 plus. Mimo to, zakład nadal przesyła jej pełną kwotę świadczenia na dzieci. 

Krzysztof Gawkowski, Karol Nawrocki
15.11.2025 18:31 Gawkowski uderza w Karola Nawrockiego. Padły bardzo ostre słowa

Nieoczekiwane wypowiedzi jednego z najważniejszych członków rządu ponownie rozgrzały debatę publiczną. W centrum zainteresowania znalazły się działania prezydenta, które – zdaniem krytyków – mają wpływać na kluczowe procesy państwowe. Czy narastający spór doprowadzi do poważniejszych konsekwencji i jak może odbić się na dalszym funkcjonowaniu instytucji?

Tadeusz Rydzyk
14.11.2025 13:59 Tadeusz Rydzyk ma kłopoty, pozew już złożony. "Era nietykalności dobiegła końca"

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego stawia fundację Lux Veritatis w ogniu prawnym. Chodzi o sprawę Muzeum „Pamięć i Tożsamość” w Toruniu, które powstało we współpracy z o. Tadeuszem Rydzykiem.

Zbigniew Ziobro
08.11.2025 21:26 A jednak, Ziobro nie wraca do Polski. Wyszło na jaw, dokąd pojedzie z Węgier

Były minister sprawiedliwości wciąż przebywa poza granicami Polski i nie zdradza, kiedy planuje powrót. Choć zapewnia, że nie „ucieka”, jego plany budzą coraz większe emocje – zarówno w kraju, jak i za granicą.

Zbigniew Ziobro
07.11.2025 08:12 Przewodniczący komisji regulaminowej bez ogródek o Ziobrze. "Czegoś takiego jeszcze nie było"

W polskim parlamencie zapowiada się dzień pełen napięcia. Posłowie zdecydują o przyszłości byłego ministra sprawiedliwości, wobec którego prokuratura sformułowała wyjątkowo poważne zarzuty. Wynik głosowania może okazać się przełomem – nie tylko dla niego, ale i dla polskiej sceny politycznej.

Zbigniew Ziobro
07.11.2025 07:17 Ziobro dostał pytanie o azyl na Węgrzech. Już wszystko jasne, jest odpowiedź polityka

Były minister sprawiedliwości i prokurator generalny Zbigniew Ziobro znalazł się w centrum medialnej burzy po tym, jak pojawiły się informacje o jego pobycie na Węgrzech. Sam zainteresowany zabrał głos i jednoznacznie odniósł się do spekulacji, które rozpaliły opinię publiczną.

Andrzej Duda
06.11.2025 17:55 Zapadł wyrok ws. Andrzeja Dudy. Były prezydent poznał decyzję sądu

Były prezydent stanął w centrum głośnej sprawy cywilnej po wypowiedzi dotyczącej filmu „Zielona granica”. Po kilku miesiącach od złożenia pozwu zapadła decyzja warszawskiego sądu.

Policja
05.11.2025 17:21 Nieoficjalnie: Sędzia zatrzymana przez policję. Niesłychane, czego miała się dopuścić

Kolejny szokujący incydent z udziałem przedstawiciela wymiaru sprawiedliwości wstrząsnął polską opinią publiczną. Jak nieoficjalnie dowiedział się Onet, policja w Zamościu zatrzymała sędzię, która miała kierować samochodem pod wpływem alkoholu i spowodować kolizję. Zdarzenie to, z 5 listopada 2025 roku, błyskawicznie obiegło media, budząc pytania o standardy etyczne i moralne osób pełniących najwyższe funkcje w sądownictwie.

Sąd, Mirella ze Świętochłowic
31.10.2025 19:03 Mirella przez 27 lat nie wychodziła z domu. Właśnie wydało się, co zeznała w sądzie

Mirella ze Świętochłowic przez 27 lat miała żyć w całkowitej izolacji. Sprawa wyszła na jaw zaledwie kilka miesięcy temu i wzbudza dziś ogromne emocje. Kobieta w ostatni czwartek po raz pierwszy pojawiła się publicznie. Miało to związek z jej przesłuchaniem w Sądzie Rejonowym w Chorzowie. Dziennikarzom udało się dotrzeć do części z jej zeznań.

Policja
19.10.2025 19:01 Zabił panią Danusię dla 400 złotych i telefonu. Zapadła decyzja ws. sprawcy

W Chocianowie w 2024 roku doszło do poważnego przestępstwa, które wywołało szerokie reakcje społeczne. Sąd wydał prawomocny wyrok, choć jego decyzja spotkała się z krytyką. Sprawa nadal budzi zainteresowanie wśród mieszkańców i opinii publicznej.

Policja
17.10.2025 13:58 Zabójstwo rodziny w Barcicach. Wstępne wyniki sekcji zwłok nie pozostawiają złudzeń

Wstrząsająca tragedia w małopolskich Barcicach. 25-letni mężczyzna, zatrzymany po odnalezieniu ciał trzech osób w jednym z domów, usłyszał już zarzuty. Prokuratura ujawniła pierwsze ustalenia dotyczące przebiegu zbrodni.

Adam Strzembosz
10.10.2025 12:22 Nie żyje prof. Adam Strzembosz. "Był dla nas wzorem"

Nie żyje prof. Adam Strzembosz – wybitny sędzia, którego nazwisko na trwałe zapisało się w historii polskiego wymiaru sprawiedliwości. Informację o jego śmierci przekazali bliscy współpracownicy i przedstawiciele środowiska prawniczego.

Waldemar Żurek
08.09.2025 21:21 Minister Żurek o wydarzeniach w Trybunale Stanu. "Skandaliczne naruszenie powagi"

Polityczne emocje sięgają zenitu, a najnowsze wydarzenia w gmachu Sądu Najwyższego już teraz określane są mianem jednego z największych skandali w historii Trybunału Stanu. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek nie kryje oburzenia i w ostrych słowach potępia przebieg ostatniego posiedzenia.

Tomasz Sakiewicz
01.09.2025 17:41 Porażka Sakiewicza. Sąd nie pozostawił złudzeń ws. TV Republika

Sąd Okręgowy w Warszawie wydał ważny wyrok, który odbił się echem w mediach. Telewizja Republika została zobowiązana do sprostowania informacji przedstawionych w jednym ze swoich programów. Decyzja sądu wywołała liczne reakcje i stawia pytania o odpowiedzialność mediów oraz rzetelność przekazu. 

Jacek B.
25.08.2025 09:42 Były dziennikarz TVN z poważnymi zarzutami. Grozi mu do 20 lat w więzieniu

Jacek B., który niegdyś był dziennikarzem TVN i RMF FM oraz laureatem prestiżowych nagród, jest oskarżony o udział w napadzie. Za ten czyn może mu grozić nawet 20 lat więzienia.

Adam Bodnar
20.08.2025 14:32 Odpowie za groźby wobec Adama Bodnara. Jest wyrok sądu

Groźby śmierci wobec jednego z najważniejszych polityków w kraju wstrząsnęły opinią publiczną. Sprawa, która rozpoczęła się od kilku zdań napisanych w internecie, zakończyła się przed sądem. Zapadł prawomocny wyrok wobec mężczyzny, który wulgarnymi słowami kierował groźby wobec Adama Bodnara.

Jarosław Kaczyński
11.07.2025 22:56 Mocne słowa Kaczyńskiego. Oskarża Brauna o działanie na niekorzyść kraju

Wypowiedź Grzegorza Brauna, który na antenie Radia Wnet zakwestionował istnienie komór gazowych w Auschwitz, wywołała polityczną i społeczną burzę. Zareagowali niemal wszyscy najważniejsi politycy w Polsce, od Donalda Tuska po Andrzeja Dudę. Jednak to słowa prezesa Prawa i Sprawiedliwości, Jarosława Kaczyńskiego, wzbudziły szczególną uwagę.

Sąd Najwyższy
01.07.2025 20:30 Burza po decyzji SN ws. ważności wyborów. Zawrzało w całej Polsce

Uchwała Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, która stwierdziła ważność wyboru Karola Nawrockiego na prezydenta Polski, wywołała polityczne trzęsienie ziemi. Dla jednych to symbol upadku praworządności, dla innych, dowód na zwycięstwo demokracji. Spór o legalność, legitymację i granice kompetencji sądów znów znalazł się w centrum gorącej debaty publicznej.

Sąd Najwyższy
25.06.2025 09:20 SN reaguje na zarzuty ws. protestów wyborczych. "Nie było odmowy przekazania dokumentów”

Sąd Najwyższy wystosował oficjalne sprostowanie w odpowiedzi na medialne doniesienia sugerujące, że instytucja odmówiła przekazania Prokuratorowi Generalnemu kopii wszystkich zarejestrowanych protestów wyborczych. Komunikat opublikowany we wtorek, 23 czerwca, ma wyjaśnić, że informacje o odmowie przekazania dokumentów są nieprawdziwe – zaznacza rzecznik SN.

Adam Bodnar
23.06.2025 16:01 Sąd Najwyższy odmówił w sprawie protestów wyborczych. Bodnar otrzymał oficjalną odpowiedź

Coraz goręcej na linii Adam Bodnar - Sąd Najwyższy. Prokurator Generalny starał się uzyskać dostęp do protestów wyborczych. Spór między Prokuratorem Generalnym a Sądem Najwyższym odsłania napięcia na styku prawa, polityki i transparentności wyborczej. 

Policja
17.05.2025 18:35 Zaginięcie 11-letniej Patrycji. Sąd zdecydował, co stanie się z jej porywaczem

W piątek, 16 maja, 24-letni Karol B. ze śląskich Żor usłyszał zarzuty w sprawie zaginięcia 11-letniej dziewczynki z woj. opolskiego. Jeszcze tego samego dnia śledczy wystosowali wniosek o areszt dla mężczyzny. Decyzja sądu w tej sprawie właśnie zapadła.

Rozwód
28.04.2025 12:07 Jak złożyć pozew o rozwód? Jeden dokument nie wystarczy

Decyzja o rozwodzie jest jedną z najtrudniejszych w życiu. Warto wiedzieć, jak formalnie rozpocząć procedurę złożenia pozwu o rozwód, aby całość przeszła możliwie sprawnie i bez stresu. Jakie dokumenty przygotować, gdzie je złożyć i czego się spodziewać?

Dziecko z pieniędzmi
28.04.2025 12:06 Jak odzyskać zaległe alimenty? Te sposoby powinien znać każdy

Niestety, problem niepłacenia alimentów dotyka wielu rodziców w Polsce. Jeśli znajdujesz się w trudnej sytuacji i zastanawiasz się, jak odzyskać należne pieniądze na utrzymanie dziecka, oto kilka sposobów, które pomogą ci skutecznie dochodzić swoich praw.

mikrofon
09.04.2025 17:11 Przyszłość TV Republika pod znakiem zapytania. Wyrok sądu oburzył widzów

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok w sprawie decyzji KRRiT dotyczącej przyznania koncesji na ogólnopolskie nadawanie w naziemnej telewizji cyfrowej dla stacji wPolsce24 i TV Republiki. Wielu fanów stacji będzie niepocieszonych tym, jak zdecydował wymiar sprawiedliwości. Z obozu PiS słychać już głosy krytyki.