Czy ta decyzja sprowokuje otwarty spór z USA? Ekspert o kulisach zgrzytu na linii Warszawa-Waszyngton

Sondowanie ze strony USA i kategoryczna odmowa polskiego rządu

Dziennik "Rzeczpospolita" ujawnił, że w związku z przedłużającą się wojną z Iranem, administracja amerykańska sondowała możliwość przerzucenia na Bliski Wschód jednej z dwóch stacjonujących w Polsce baterii obrony przeciwlotniczej Patriot, w tym wysoce deficytowych pocisków PAC-3 MSE. Stany Zjednoczone i sojusznicy z Zatoki Perskiej zużyli już znaczną część swoich rezerw amunicji do neutralizacji irańskich dronów i rakiet balistycznych, co wymusiło poszukiwanie gotowego do walki sprzętu u partnerów z Europy Środkowej.

Na publikację prasową natychmiast zareagował minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz. Szef resortu we wpisie na platformie X kategorycznie zaprzeczył planom relokacji, podkreślając, że polskie baterie służą wyłącznie do ochrony przestrzeni powietrznej kraju oraz wschodniej flanki NATO. Wtórował mu rzecznik Ministerstwa Obrony Narodowej Janusz Sejmej, który zdementował informacje o rzekomych bezpośrednich naciskach ze strony Pentagonu, próbując uciąć spekulacje o dyplomatycznym napięciu.

Sytuację tę w szerszym kontekście poddaje analizie Radosław Pyffel. Analityk wskazuje, że medialne doniesienia i szybka, stanowcza reakcja ministerstwa obrony mogą zainicjować znacznie poważniejsze problemy natury dyplomatycznej i społecznej:

- Myślę, że przede wszystkim może to wpłynąć negatywnie na relacje nie tylko polsko-amerykańskie, ale też polsko-polskie. Tu znowu mamy dwie płaszczyzny. Pierwsza dotyczy tego, jak zareagują na to polscy zwolennicy Donalda Trumpa. Część polityków może krytykować rząd czy premiera Kosiniaka-Kamysza, który odniósł się wprost do tego artykułu „Rzeczpospolitej”, twierdząc, że niczego takiego nie było.

Wewnętrzny spór i polityczne konsekwencje w Polsce

Decyzja o bezwzględnym zatrzymaniu sprzętu w Polsce formalnie zamyka kwestię militarną, ale jednocześnie otwiera nowy front polityczny na arenie krajowej. Rządząca koalicja musi liczyć się z ryzykiem zarzutów o brak asertywnej elastyczności wobec kluczowego sojusznika w momencie trwania realnego kryzysu zbrojnego na Bliskim Wschodzie. W przestrzeni publicznej brak jednoznaczności co do samego faktu nieoficjalnych zapytań ze strony USA stwarza podatny grunt dla oskarżeń o dyplomatyczne błędy.

Radosław Pyffel zwraca uwagę na istotne niuanse w komunikacji szefa Ministerstwa Obrony Narodowej. Przewiduje on konkretne, wewnętrzne konsekwencje oparte na podziałach partyjnych w kraju:

- Zdaje się, że premier Kosiniak-Kamysz nie rozstrzygał ostatecznie, czy rzeczywiście takie zapytania miały miejsce, ale stanowczo stwierdził, że Polska tych baterii nie wyśle. I tutaj sprawa się zamyka. Pytanie brzmi, jaka będzie reakcja polityków sprzyjających Donaldowi Trumpowi i czy zaogni to wewnętrzny spór w Polsce. To jest właśnie ta pierwsza, polska płaszczyzna.

Główne linie uderzenia krytyków obecnego rządu w nadchodzących tygodniach mogą opierać się na kilku kluczowych argumentach dotyczących długofalowej strategii sojuszniczej:

• ignorowanie bezpośrednich potrzeb administracji Donalda Trumpa, co w przyszłości może skutkować politycznym odwetem i ograniczeniem amerykańskiego parasola ochronnego dla Europy Środkowej,
• marginalizacja znaczenia Polski w globalnych kalkulacjach Waszyngtonu na rzecz państw bardziej skłonnych do transferowania własnego uzbrojenia,
• ryzyko wstrzymania lub opóźnień w planowanych na lata 2027-2029 dostawach kolejnych 48 amerykańskich wyrzutni Patriot dla polskiego wojska.

Globalna gra mocarstw i przyszłość Sojuszu Północnoatlantyckiego

Kwestia ewentualnej relokacji polskich baterii Patriot znacznie wykracza poza ramy bilateralnych relacji między Warszawą a Waszyngtonem. Pilny wymóg uzupełnienia uszczuplonych rezerw przez armię amerykańską po starciach z siłami powietrznymi Iranu zmusza Departament Obrony USA do weryfikacji tego, na kogo ze swoich sojuszników może realnie liczyć w wymiarze interwencyjnym. Stany Zjednoczone aktywnie testują w ten sposób elastyczność i polityczną wolę państw dysponujących nowoczesnymi systemami antyrakietowymi.

W tym ujęciu Radosław Pyffel diagnozuje drugą, ściśle międzynarodową płaszczyznę problemu, wykraczającą poza same kwestie zbrojeniowe:

- Co natomiast zrobią Stany Zjednoczone? Wydaje mi się, że Polska jest tutaj tylko elementem większej gry dyplomatycznej z Europą, polegającej na sondowaniu, w jaki sposób Europa czy poszczególne państwa europejskie by się zaangażowały i jak w przyszłości ma wyglądać NATO. Zapewne formalne lub nieformalne rozmowy toczyły się też z wieloma innymi krajami europejskimi, a Polska jest tylko jednym z elementów. Wracamy więc do pytania: jak to wszystko będzie się kształtować w układzie międzynarodowym, pomiędzy mocarstwami oraz między Stanami Zjednoczonymi a innymi państwami Zachodu, w tym Polską.

Działania administracji zza oceanu należy odczytywać jako strukturalny test spójności sojuszniczej. Waszyngton sprawdza w praktyce, czy europejscy członkowie NATO są gotowi zrezygnować z ułamka własnego bezpieczeństwa – w przypadku Polski z obrony wschodniej flanki przed Rosją – na rzecz logistycznego wsparcia amerykańskich operacji prowadzonych na Bliskim Wschodzie. Warszawa, odmawiając oddania wyrzutni, ustaliła tym samym nieprzekraczalną granicę swoich priorytetów militarnych.

Ostateczny wynik tego dyplomatycznego sondowania zdeterminuje architekturę bezpieczeństwa państw Zachodu na najbliższe lata. Niewykluczone, że w obliczu odmowy państw europejskich, Stany Zjednoczone zaczną redefiniować swoje zaangażowanie w pakcie północnoatlantyckim, alokując sprzęt wojskowy tam, gdzie sojusznicy wykazują gotowość do bezwarunkowej kooperacji zbrojnej.

Źródło: Goniec.pl