Zełenski zabrał głos ws. Polski. W tle Wołyń i ekshumacje ofiar

Zełenski zwołał spotkanie dotyczące polityki Ukrainy wobec Polski

Prezydent Ukrainy poinformował, że przeprowadził spotkanie poświęcone polityce swojego państwa wobec Polski. Rozmowy miały dotyczyć przyszłości stosunków polsko-ukraińskich oraz działań, które powinny zostać podjęte w najbliższym okresie.

– Przeprowadziłem spotkanie dotyczące naszej polityki wobec Polski – podkreślił Wołodymyr Zełenski w opublikowanym komunikacie na portalu X.

Ukraiński przywódca zaznaczył, że podstawą relacji między sąsiednimi państwami powinny być równość, wzajemne korzyści oraz szacunek. W swoim wpisie odniósł się również do znaczenia współpracy regionalnej w obliczu zagrożeń dla bezpieczeństwa Europy.

– Wszyscy w Europie potrzebujemy dobrosąsiedzkich, równoprawnych i wzajemnie korzystnych relacji, zbudowanych na szacunku. Polska udzieliła Ukrainie znaczącego wsparcia po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji i jesteśmy za to wdzięczni – napisał Zełenski.

Prezydent Ukrainy wskazał także na bezpośredni związek między bezpieczeństwem obu krajów. Według niego skuteczna obrona ukraińskiej niepodległości wzmacnia jednocześnie niepodległość Polski, a istniejące zagrożenia mogą zostać przezwyciężone dzięki współpracy wolnych państw regionu.

Zapowiedzi Zełenskiego pojawiły się w czasie napięć związanych z oceną wydarzeń historycznych. Spór dotyczy przede wszystkim pamięci o zbrodni wołyńskiej, możliwości prowadzenia prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych oraz sposobu upamiętniania Ukraińskiej Powstańczej Armii.

Po zakończeniu spotkania ukraiński prezydent ogłosił pięć kierunków dalszych działań. Jak zaznaczył, ustalone priorytety obejmują zarówno bieżące stosunki dyplomatyczne, jak i kwestie historyczne, które od lat wpływają na relacje Warszawy i Kijowa.

– Priorytety są jasne – napisał Zełenski, przedstawiając zapowiedziane decyzje.

Ukraina otworzy archiwa dotyczące tragicznych wydarzeń na Wołyniu

Pierwszy obszar działań wskazany przez ukraińskiego prezydenta dotyczy decyzji podejmowanych na szczeblu dyplomatycznym. Zełenski nie przedstawił jednak szczegółów ani nie wyjaśnił, jakie konkretnie kroki mają zostać podjęte przez przedstawicieli ukraińskiej dyplomacji.

Druga zapowiedź odnosi się bezpośrednio do materiałów przechowywanych przez ukraińskie służby. Prezydent ogłosił, że udostępnione mają zostać dokumenty związane z wydarzeniami na Wołyniu w XX wieku.

– Wszystkie archiwa Służby Bezpieczeństwa Ukrainy oraz Służby Wywiadu Zagranicznego Ukrainy dotyczące tragicznych wydarzeń na Wołyniu w XX wieku zostaną otwarte – przekazał Wołodymyr Zełenski.

Deklaracja obejmuje zasoby dwóch instytucji: Służby Bezpieczeństwa Ukrainy oraz Służby Wywiadu Zagranicznego Ukrainy. Zełenski nie podał, kiedy dokładnie archiwa zostaną otwarte ani w jakim trybie będzie można korzystać ze znajdujących się w nich materiałów.

Udostępnienie dokumentów ma dotyczyć jednego z najtrudniejszych tematów w relacjach polsko-ukraińskich. Materiały zgromadzone w archiwach mogą mieć znaczenie dla badania tragicznych wydarzeń na Wołyniu, jednak w komunikacie nie określono ich zakresu ani liczby dokumentów, które zostaną ujawnione.

Trzeci obszar zapowiedzianych działań obejmuje poszukiwania szczątków oraz ekshumacje polskich ofiar. Prezydent Ukrainy zadeklarował wydanie „znacznej liczby” kolejnych pozwoleń na prowadzenie takich prac.

– Wspólnie ze stroną polską musimy zapewnić większe możliwości prowadzenia tych prac – zaznaczył Zełenski.

Ukraina wydawała już wcześniej zgody na prace prowadzone między innymi w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej. Są to miejscowości, w których poszukiwane są szczątki Polaków zamordowanych w 1943 roku.

W poprzednich etapach działań odnaleziono tam szczątki setek polskich ofiar. Kolejne prace mają służyć zlokalizowaniu dalszych miejsc pochówku oraz umożliwić prowadzenie następnych poszukiwań i ekshumacji.

Zełenski nie podał listy miejsc, których będą dotyczyć nowe pozwolenia. Nie wskazał również terminu ich wydania, ograniczając się do zapowiedzi zwiększenia liczby zgód i rozszerzenia możliwości prowadzenia prac we współpracy ze stroną polską.

Dialog polsko-ukraiński i większe wsparcie dla instytutu pamięci

Czwarty punkt przedstawionego planu dotyczy rozszerzenia dialogu między społeczeństwami Polski i Ukrainy. Prezydent nie podał szczegółów dotyczących formy tego dialogu ani instytucji, które miałyby odpowiadać za jego prowadzenie.

Zapowiedź ta pojawiła się obok decyzji dotyczących archiwów oraz prac poszukiwawczych. Pokazuje to, że działania władz w Kijowie mają obejmować nie tylko dostęp do dokumentów i ekshumacje, lecz także kontakty społeczne związane z pamięcią historyczną.

Piąty obszar dotyczy działalności ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej. Zełenski poinformował, że uzgodnił z szefem instytucji Ołeksandrem Ałfiorowem przygotowanie propozycji, które mają zwiększyć możliwości tej instytucji.

Prezydent zwrócił się również do ukraińskiego rządu oraz właściwej komisji parlamentarnej. Mają one rozważyć zapewnienie instytutowi większego wsparcia finansowego i organizacyjnego.

Według Zełenskiego odpowiednie zasoby są potrzebne, aby instytucja mogła właściwie reprezentować interesy Ukrainy. W komunikacie nie wskazano jednak wysokości możliwego dodatkowego finansowania ani terminu przedstawienia konkretnych propozycji.

Ogłoszone działania obejmują więc pięć elementów: decyzje dyplomatyczne, otwarcie archiwów ukraińskich służb, wydanie kolejnych pozwoleń na poszukiwania i ekshumacje, rozszerzenie dialogu między społeczeństwami oraz zwiększenie możliwości ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej. Na obecnym etapie nie podano harmonogramu realizacji tych zapowiedzi.