Nawrocki popełnia delikt, a plan rządu jest wadliwy? Konstytucjonalista o patowej sytuacji w TK

Spór o artykuł 131 Konstytucji RP i mechanizm zastępstwa

Koncepcja obozu rządzącego opiera się na rozszerzającej interpretacji przepisów o zastępstwie głowy państwa. Koalicja zakłada, że długotrwała odmowa zaprzysiężenia sędziów przez prezydenta Karola Nawrockiego wyczerpuje znamiona trwałej przeszkody w sprawowaniu urzędu. Zastosowanie artykułu 131 Konstytucji RP w takiej optyce umożliwiłoby marszałkowi Sejmu, Włodzimierzowi Czarzastemu, sfinalizowanie procedury obsadzenia składu Trybunału Konstytucyjnego bez udziału pałacu prezydenckiego.

Takie podejście spotyka się z jednoznaczną krytyką opartą na literalnym brzmieniu ustawy zasadniczej. Szczegółową analizę prawną tego zagadnienia przedstawił konstytucjonalista, doktor Kamil Stępniak, diagnozując kluczowy błąd w argumentacji polityków dotyczący natury obecnej blokady instytucjonalnej.

— W moim przekonaniu, art. 131 Konstytucji RP nie ma zastosowania w tej sytuacji — tłumaczy doktor Kamil Stępniak. — Musimy rozróżnić sytuacje, kiedy prezydent obiektywnie nie może sprawować urzędu, od tych w których nie chce go w jakimś zakresie sprawować.

Rola głowy państwa w procedurze nominacyjnej do Trybunału

Zasady powoływania członków sądu konstytucyjnego ściśle rozdzielają zadania między władzę ustawodawczą a wykonawczą. Wyłączną kompetencję do wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego posiada Sejm RP. Rola prezydenta ogranicza się wyłącznie do aktu finalizującego, co na gruncie prawnym wyklucza możliwość arbitralnego wetowania decyzji parlamentu na ostatnim etapie procedury.

— Osoba wybrana - zgodnie z Konstytucją RP - na stanowisk sędziego TK składa wobec prezydenta ślubowanie — podkreśla doktor Stępniak, analizując charakter tej czynności. — Prezydent w tym zakresie nie ma kompetencji. Nie jest HR managerem, który ocenia, kto się nadaje na sędziego TK, a kto nie.

Działania polegające na wstrzymywaniu zaprzysiężenia stoją w bezpośredniej sprzeczności z ugruntowanym orzecznictwem konstytucyjnym, precyzującym ramy współdziałania organów państwa w procesie nominacyjnym. 

-  Zgodnie z wyrokiem TK w sprawie o sygn. 35/15 sędzia TK musi mieć niezwłocznie po wyborze możliwość złożenia ślubowania. Prezydent uniemożliwiając to popełnia delikt konstytucyjny - wskazuje ekspert.

Wymóg kontrasygnaty i wyłączna kompetencja Trybunału Stanu

Ustrojowa zasada odpowiedzialności rządu wymaga, aby akty urzędowe prezydenta niewymienione w zamkniętym katalogu prerogatyw z artykułu 144 Konstytucji RP posiadały kontrasygnatę Prezesa Rady Ministrów. Brak współpodpisu szefa rządu skutkuje nieważnością takich aktów. Celowe i trwałe zaniechanie przyjęcia ślubowania podlega ocenie w ramach tego samego rygoru prawnego.

— Co więcej, jeśli przyjąć, że prezydent na stałe chce uniemożliwić złożenia ślubowania, to do ważności takiego aktu powinien uzyskać kontrasygnatę premiera — wyjaśnia doktor Stępniak. — Przyjęcie ślubowania od sędziów TK nie jest bowiem jego prerogatywą.

Wobec oporu głowy państwa, liderzy koalicji aktywnie poszukują narzędzi umożliwiających przełamanie impasu, jednak prawo jasno określa warunki, w jakich można odsunąć prezydenta od sprawowania władzy. 

— Dlatego też są poszukiwane wyjścia zastępcze — podsumowuje doktor Stępniak. — Natomiast aby przepis art. 131 ust. 2 Konstytucji RP miał zastosowanie do niniejszej sytuacji, musielibyśmy mieć złożenie prezydenta RP z urzędu orzeczeniem Trybunału Stanu.

Źródło: Goniec.pl