Zaskakująca wypowiedź Trumpa. Nagle fala krytyki. Padły również te słowa

Grenlandia w centrum geopolitycznych planów USA

Złoża mineralne Grenlandii od lat przyciągają uwagę największych światowych graczy, a administracja Donalda Trumpa widzi w nich element szerszej układanki geopolitycznej. W amerykańskich analizach wyspa postrzegana jest jako potencjalne zaplecze surowcowe, które mogłoby pomóc Stanom Zjednoczonym ograniczyć dominację Chin w dostępie do metali ziem rzadkich. To właśnie te surowce są niezbędne przy produkcji nowoczesnych technologii, takich jak myśliwce, systemy laserowe, samochody elektryczne czy urządzenia medyczne, w tym skanery MRI.

Z perspektywy Waszyngtonu Grenlandia ma więc znaczenie nie tylko gospodarcze, ale również strategiczne. Jednak wizja szybkiego wykorzystania jej bogactw zderza się z rzeczywistością Arktyki, która od lat stawia inwestorom poważne bariery. Mimo to temat regularnie wraca w amerykańskiej debacie politycznej, a ostatnie wypowiedzi Trumpa tylko dolały oliwy do ognia.

Trump ostro o Grenlandii. Te słowa wywołały burzę

Donald Trump nie ukrywał, że uważa Grenlandię za kluczowy punkt na mapie interesów USA. Podczas rozmowy z dziennikarzami na pokładzie Air Force One mówił wprost: 

– Potrzebujemy Grenlandii… Jest teraz niezwykle strategiczna” – podkreślał prezydent Stanów Zjednoczonych. 

Kilka dni później jego ton stał się jeszcze ostrzejszy. Trump zapowiadał wtedy: 

– Zrobimy coś z Grenlandią, czy im się to podoba, czy nie. Jeśli nie da się tego zrobić w łatwy sposób, zrobimy to w trudny. 

Te słowa wywołały natychmiastową falę krytyki i zaniepokojenia, zarówno w Europie, jak i wśród ekspertów zajmujących się Arktyką. Wskazywano, że takie deklaracje ignorują realne ograniczenia związane z położeniem wyspy oraz jej statusem politycznym.

Eksperci nie mają złudzeń. Arktyka blokuje amerykańskie ambicje

Specjaliści zwracają uwagę, że największym problemem nie jest formalna przynależność Grenlandii do Królestwa Danii, lecz ekstremalne warunki naturalne. Złoża surowców często znajdują się w trudno dostępnych regionach, daleko za kołem podbiegunowym, nierzadko pod grubą, sięgającą nawet kilometra warstwą lodu. Przez dużą część roku panuje tam ciemność, a infrastruktura praktycznie nie istnieje.

Malte Humpert z The Arctic Institute nie pozostawia złudzeń. 

– Pomysł, by zamienić Grenlandię w amerykańską fabrykę metali ziem rzadkich, to fantastyka naukowa. To kompletny odjazd. Równie dobrze można wydobywać surowce na Księżycu - a pod pewnymi względami na Księżycu byłoby łatwiej - mówi cytowany przez CNN Malte Humpert z The Arctic Institute.

Eksperci podkreślają też, że zmiany klimatyczne nie rozwiązują problemu, a wręcz go komplikują, destabilizując grunt i zwiększając ryzyko osuwisk. Jak zauważa Humpert, „zmiana klimatu nie oznacza, że jest łatwiej. To nie jest Morze Śródziemne ani wanna”.

Sprzeciw mieszkańców i rachunek kosztów, który się nie spina

Grenlandia jako autonomiczne terytorium Danii od dawna deklaruje otwartość na współpracę gospodarczą z zagranicznymi inwestorami. Lokalni przedstawiciele biznesu podkreślają jednak, że presja polityczna i agresywna retoryka są zupełnie zbędne.

– Nie widzę potrzeby przejmowania Grenlandii. Jesteśmy otwarci na inwestycje i współpracę z Amerykanami. Po co mówić o przejęciu kraju, skoro można osiągnąć swoje cele, po prostu zachowując się normalnie? – mówi Christian Keldsen, dyrektor Greenland Business Association.

Ekonomiści zwracają uwagę na jeszcze jeden aspekt – rachunek zysków i strat. Jacob Funk Kirkegaard z Peterson Institute for International Economics, który wcześniej pracował w duńskim resorcie obrony, zauważa: 

– Gdyby na końcu tęczy w Grenlandii czekał garniec złota, to prywatne firmy już dawno by tam dotarły. 

Jego zdaniem trudno uzasadnić biznesowo ogromne inwestycje konieczne do rozpoczęcia wydobycia.

Dodatkowo dochodzi czynnik społeczny i polityczny. Sprzedaż Grenlandii wymagałaby referendum, a sondaż ze stycznia 2025 roku pokazuje, że jedynie 6 procent mieszkańców popiera przyłączenie wyspy do USA, podczas gdy 85 procent jest temu przeciwnych. Adam Lajeunesse z St. Francis Xavier University ostrzega, że taka narracja może sprawić, iż Stany Zjednoczone zaczną być postrzegane nie jako partner, lecz agresor. Jak dodaje Christian Keldsen, już teraz „wszystko, co amerykańskie, jest czerwoną flagą. Ludzie zastanawiają się: czy wspieram kogoś, kto chce przejąć mój kraj?”.