"Donald Trump nie będzie zarządzał Wenezuelą". Ekspert o skutkach ofensywy USA
3 stycznia 2026 roku siły specjalne USA przeprowadziły operację w Caracas, w wyniku której porwano prezydenta Nicolasa Maduro i jego żonę. Donald Trump ogłosił, że Ameryka będzie teraz "zarządzać krajem", a także przejęła kontrolę nad wenezuelską ropą. Choć administracja prezentuje to jako sukces, ekspert w rozmowie z naszym portalem ostrzega przed scenariuszami, które mogą jeszcze obrócić się przeciwko Trumpowi.
- Stworzenie niebezpiecznego precedensu dla Rosji i Chin - naruszenie prawa międzynarodowego może zachęcić inne mocarstwa do podobnych działań wobec Ukrainy czy Tajwanu
- Rażące naruszenie konstytucji USA - operacja została przeprowadzona bez zgody Kongresu, co budzi poważne wątpliwości prawne
- Ryzyko długotrwałego chaosu - wenezuelskie grupy zbrojne, kartele narkotykowe i milicje paramilitarne mogą rozpętać krwawy konflikt, tworząc "idealny teren dla powstania
Erozja norm prawa międzynarodowego i precedens dla innych mocarstw
Atak na Wenezuelę został przeprowadzony jednostronnie, bez rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ, co zdaniem ekspertów z organizacji takich jak WOLA (Washington Office on Latin America) narusza podstawowe zasady prawa międzynarodowego. Decyzja Trumpa, motywowana chęcią obalenia reżimu Maduro i zabezpieczenia interesów amerykańskich koncernów naftowych, może stworzyć niebezpieczny precedens.
Kraje jak Rosja czy Chiny, które kwestionują hegemonię USA, mogłyby uzasadnić własne interwencje w podobny sposób. W przeszłości podobne działania USA, jak inwazja na Irak w 2003 roku, doprowadziły do wzrostu niestabilności globalnej i zachęciły do proliferacji broni masowego rażenia.
Ponadto, brak konsultacji z sojusznikami z NATO czy Ameryki Łacińskiej izoluje USA na arenie międzynarodowej.
- Możliwe reakcje Rosji: Zwiększone wsparcie dla reżimów antyamerykańskich w regionie,
- Chińskie interesy: Pekin, jako główny wierzyciel Wenezueli, może domagać się odszkodowań lub eskalować napięcia w Azji,
- Konsekwencje dla ONZ: Dalsze paraliżowanie Rady Bezpieczeństwa, co utrudni rozwiązywanie kryzysów jak ten na Bliskim Wschodzie.
Problemy konstytucyjne w USA, ryzyko chaosu w Wenezueli
Szczególnie problematyczne dla Trumpa są konstytucyjne kontrowersje wokół ataku. Senat USA ma wkrótce głosować nad rezolucją Demokratów, która wymagałaby autoryzacji Kongresu dla dalszych działań wojskowych w Wenezueli. Prezydent oparł się na swojej władzy wykonawczej, powołując się na zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego, ale krytycy argumentują, że to naruszenie Artykułu I Konstytucji USA, który rezerwuje prawo do wypowiedzenia wojny dla Kongresu.
W historii USA podobne interwencje, jak w Libii w 2011 roku za Obamy, wywołały debaty o nadużyciu władzy prezydenckiej. Trump, który w przeszłości krytykował takie działania, teraz sam ryzykuje oskarżenia o hipokryzję.
Atak na Wenezuelę, choć szybki, niesie za sobą także ryzyko długotrwałego chaosu. Trump zapowiedział, że USA będą “zarządzać krajem”, w tym kontrolować sprzedaż ropy, bez określonego terminu zakończenia. To może prowadzić do wzrostu przemocy ze strony lojalistów Maduro, grup zbrojnych jak ELN czy karteli narkotykowych, które kontrolują znaczne obszary kraju.
Skończy się źle, czy bardzo źle? Wypowiedź eksperta
Dr Karol Chwedczuk-Szulc z Zakładu Polityki Zagranicznej i Zagrożeń Globalnych Instytutu Politologii w rozmowie z naszym portalem skomentował obecną sytuację geopolityczną. Nie miał pozytywnych wieści:
- Moim zdaniem nie ma żadnych dobrych scenariuszy, więc jakikolwiek wybierzemy, ta sprawa się skończy źle na pewno. Pytanie tylko, czy skończy się źle, czy bardzo źle. To może ośmielić inne państwa do działania, na przykład Chiny względem Tajwanu, czyli to, czego rzekomo Stany Zjednoczone chcą uniknąć.
- Dla Stanów Zjednoczonych natomiast najlepszy scenariusz jest taki, że tam rzeczywiście dochodzi do zmiany reżimu, chociaż nic na to nie wskazuje, bo reżim pozostał. Tylko ten reżim może rzeczywiście zacząć się ze Stanami dogadywać. Natomiast te wszystkie deklaracje i słowa, które wypowiada Trump na poziomie przedszkolaka, one się nie ziszczą - Donald Trump nie będzie zarządzał Wenezuelą.
- On tak, jak to sobie wyobraża, nie będzie dostawał tych pieniędzy do własnej kieszeni i nie będzie ich później rozdawał Wenezuelczykom i Amerykanom. Tylko co najwyżej mogą wejść tam amerykańskie firmy na ten rynek. I to jest ten wariant “pokojowy”, chociaż trudno mówić o pokojowym, ale jednak bezkonfliktowy, patrząc od dzisiaj.
Wenezuela jak Irak?
Czy czeka nas powtórka z 2003 roku? Dr Karol Chwedczuk-Szulc przypomniał, co wydarzyło się w Iraku:
- Jeżeli Amerykanie tam wejdą z siłami zbrojnymi i będą okupować po prostu Wenezuelę, to to już jest zły scenariusz i w najgorszym wypadku może to doprowadzić do całkowitej destabilizacji regionu, tak jak się to stało w Iraku w 2003 roku w skutek inwazji amerykańskiej, w której my też zresztą jako polskie wojsko braliśmy udział.
- Natomiast to, co się wydarzy na pewno, to jest osłabienie porządku międzynarodowego, opartego na prawie międzynarodowym. Ja wiem, że wszyscy lubimy powtarzać taki stereotyp, że prawo międzynarodowe i tak nie działa, ale to akurat nie jest prawda, bo jest taka złota zasada, która wciąż się utrzymuje, że większość państw przestrzega większości zasad prawa międzynarodowego przez większość czasu i ten system wciąż działa, chociaż już słabiej, a Amerykanie go jeszcze osłabiają swoimi groźbami względem Grenlandii i innych państw.
Obserwuj w Google News
