To oni zajmą miejsce Węgier i sparaliżują Unię? Politolog ostrzega: "Nie można wykluczyć zwycięstwa sił przyjaznych Rosji"

Słowacja i Czechy pod lupą Brukseli

Po powrocie Roberta Ficy na stanowisko premiera Słowacji, Bratysława stała się w oczach wielu analityków naturalnym kandydatem do przejęcia miana głównego unijnego dysydenta. Retoryka tamtejszego rządu wielokrotnie uderzała w politykę zbrojeniowego wsparcia dla Ukrainy, co błyskawicznie wywołało zaniepokojenie wewnątrz Komisji Europejskiej. Słowacja dysponuje jednak obiektywnie słabszą pozycją negocjacyjną niż poprzednia władza na Węgrzech, a uzależnienie państwa od zewnętrznych środków wymusza znaczną ostrożność w realnych konfliktach prawnych z organizacją.

Taki stan rzeczy potwierdza doktor habilitowany Marek Madej z Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego, który precyzyjnie analizuje możliwości destrukcyjne słowackiego gabinetu. Ekspert uwypukla w swojej ocenie elementarne różnice gospodarcze i strukturalne. 

- Na razie drugich Węgier w UE nie ma, Słowacja nie jest w równie silnej pozycji do blokowania decyzji UE, mogłaby też na twardej postawie tracić finansowo. Na razie nie ma ograniczeń w dysponowaniu środkami finansowymi z UE, a dla jej gospodarki one są ważne, nie jest też aż tak powiązana z Rosją, jak były Węgry – wylicza naukowiec.

Węgierskiego scenariusza wetowania kluczowych ustaw nie obierze najprawdopodobniej również czeska dyplomacja. Choć w październiku 2025 roku parlamentarną batalię w tym kraju wygrał ruch ANO, a do fotela premiera powrócił Andrej Babiš, czeska polityka zagraniczna nadal charakteryzuje się dużym stopniem elastyczności. Mimo krytycznych tonów padających w trakcie kampanii, nowy czeski rząd ostrożnie zarządza swoimi relacjami z państwami ościennymi, minimalizując ryzyko izolacji na forum Rady Unii Europejskiej.

Prawdopodobieństwo, że Praga zdecyduje się na paraliżowanie głównych nurtów decyzyjnych w Europie w pojedynkę, pozostaje według ocen eksperckich bardzo niskie. 

- Już szybciej Czechy Babiša, ale też nieszczególnie prawdopodobne – krótko diagnozuje ten kierunek politolog Uniwersytetu Warszawskiego.

Bułgarska niewiadoma w cieniu urn wyborczych

Brak gotowego do ostrej konfrontacji rządu w Europie Środkowej wcale nie gwarantuje Brukseli spokoju decyzyjnego w nadchodzących miesiącach. Uwagę organów Unii Europejskiej coraz mocniej absorbują Bałkany, gdzie przewlekły impas paraliżuje proces integracyjny i strukturalny. Modelowym przykładem tego zjawiska jest Bułgaria, w której na 19 kwietnia 2026 roku zaplanowano ósme już przedterminowe wybory parlamentarne na przestrzeni zaledwie pięciu ostatnich lat.

Przedłużająca się tam tymczasowość władzy stwarza optymalne warunki dla dynamicznego wzrostu ugrupowań o profilu suwerennościowym. Największy niepokój dyplomatów unijnych wywołuje rosnące w siłę stronnictwo Odrodzenie, które opiera swoją bieżącą strategię polityczną na twardych postulatach antyzachodnich. Kluczowe postulaty takich formacji ogniskują się wokół kilku założeń:

• jednoznacznego odrzucenia dalszej integracji ze strefą euro,
• podważania finansowych założeń i terminów transformacji energetycznej,
• żądania rezygnacji z konsekwentnej polityki sankcyjnej wobec Moskwy.

Wymieniony wcześniej badacz bezpieczeństwa międzynarodowego wyraźnie podkreśla, że gęsty kalendarz polityczny kontynentu jest środowiskiem podatnym na gwałtowne zmiany układu sił. To w rotacyjnych i powtarzających się cyklach głosowań w poszczególnych państwach dostrzega on największe zagrożenie dla utrzymania wspólnego frontu unijnego, szczególnie w kontekście polityki wschodniej.

- W Europie stosunkowo często są jakieś wybory i w niektórych wypadkach, na przykład przy najbliższych wyborach w Bułgarii, nie można wykluczyć zwycięstwa sił przyjaznych Rosji – przestrzega Marek Madej. 

Nawet minimalna zmiana kursu rządu w Sofii zorientowana na wschód automatycznie stworzyłaby potężne wyzwanie dla unijnego mechanizmu jednomyślności.

Globalne sojusze i nowa architektura oporu

Ocena ryzyka wewnątrz wspólnoty wyłącznie na podstawie geograficznych granic państw Europy Środkowo-Wschodniej stanowi pułapkę analityczną. Poważnym wyzwaniem dla organów legislacyjnych Wspólnoty jest dziś zjawisko ścisłej integracji europejskiej radykalnej prawicy, która odeszła od klasycznego nacjonalistycznego separatyzmu na rzecz tworzenia międzynarodowych frakcji. Partie o profilu eurosceptycznym masowo budują sojusze wymierzone w politykę unijnego centrum.

Fundamentalnym bodźcem napędzającym tę konsolidację staje się polityka zagraniczna Stanów Zjednoczonych, bazująca na bliskiej współpracy europejskich polityków prawicowych z twardym skrzydłem amerykańskiej Partii Republikańskiej. Amerykańscy ideolodzy związani z tamtejszą skrajną prawicą z dużym zaangażowaniem pozycjonują zjednoczony kontynent europejski w roli podrzędnego podmiotu, którego instytucjonalne ramy należy osłabić na rzecz umów z formatu państwo-państwo.

Zaszczepianie tej perspektywy w programach partii narodowych operujących w Europie generuje ogromne ryzyko systemowe. Formacje powielające tę obcą agendę polityczną coraz częściej dysponują w swoich krajach realnymi szansami na utworzenie rządów lub przynajmniej potężnych mniejszości blokujących, co tworzy strukturę oporu rozsianą po całym kontynencie – również w jego zachodniej części.

Finalną konkluzję w tej przestrzeni dobitnie formułuje doktor habilitowany Marek Madej, akcentując właśnie ten wymiar transatlantyckiej polityki. 

- Poza tym pewne ryzyko wiąże się z państwami, w których u władzy, lub z szansami na jej przejęcie, są populistyczne ruchy prawicowe blisko współpracujące z amerykańską MAGA, która już jawnie mówi o potrzebie osłabiania UE – podsumowuje specjalista.

Źródło: Goniec.pl