Ruszają kontrole lokali. Urzędnicy będą sprawdzać jedno

Problemy związane z nieuczciwym podnajmem mieszkań komunalnych

Zjawisko nieuczciwego podnajmu opiera się na mechanizmie, w którym lokatorzy wynajmują lokale od miasta po niskich kosztach, a następnie udostępniają je osobom trzecim „na czarno” po cenach rynkowych lub traktują jako tanie zabezpieczenie mieszkaniowe dla bliskich. Niskie stawki czynszu, znacząco odbiegające od realiów rynkowych, stanowią bezpośrednią zachętę do tego typu nadużyć.

Zarządcy budynków komunalnych, w tym Zakłady Gospodarowania Nieruchomościami (ZGN), są zobowiązani do dbania o stan prawny i faktyczny lokali, dlatego jedynym skutecznym sposobem walki z tym procederem są cykliczne kontrole. Lokatorzy muszą obecnie liczyć się z wizytami administratorów, a prawdopodobnie jeszcze w 2026 roku wprowadzone zostaną dodatkowe metody zwalczania nieuczciwych praktyk.

Działania te mają na celu przypomnienie, że zasób komunalny powinien służyć najbardziej potrzebującym i nie może pełnić funkcji zarobkowej ani być „przechowalnią”. Skala problemu jest znacząca, o czym świadczą wyniki przeprowadzonych w 2025 roku na warszawskiej Woli inspekcji pod 3 tysiącami adresów, które zaskoczyły samych kontrolerów.

Kontrole i weryfikacja mieszkańców

Wzmożone kontrole zarządców stanowią reakcję na liczne sygnały o nieprawidłowościach w lokalach, które z założenia mają wspierać osoby w trudnej sytuacji. Przykładem radykalnych działań była akcja „Poznaj Swojego Najemcę” przeprowadzona na warszawskiej Woli, która pozwoliła na skuteczną weryfikację osób faktycznie zajmujących mieszkania.

Podczas wizyt pracownicy ZGN sprawdzają tożsamość obecnych w lokalu osób i konfrontują te dane z podpisanymi umowami najmu. Rutynowe inspekcje obejmują również kwestie techniczne, takie jak odczyty liczników, stan instalacji czy sprawdzanie zgłoszeń od sąsiadów. Zarządcy mogą wkrótce otrzymać jeszcze szersze uprawnienia prawne do przeprowadzania takich działań.

Metody urzędników nie ograniczają się do wylegitymowania mieszkańców, lecz obejmują głęboką analizę wykorzystania lokalu pod kątem zgodności z umową. Kontrolerzy sprawdzają, czy w mieszkaniach nie dochodzi do nielegalnego podnajmu lub samowolnych, niezgłoszonych przeróbek budowlanych. Choć działania te budzą emocje, ich celem jest zapewnienie transparentności w gospodarowaniu zasobami miasta, zwłaszcza że stare umowy przed 2019 rokiem często nie podlegały regularnej weryfikacji.

Kluczowe zmiany w przepisach

Ministerstwo Rozwoju i Technologii pracuje nad nowelizacją przepisów, która ma ujednolicić procedury kontrolne w całym kraju. Rząd zapowiada wprowadzenie nowych zasad weryfikacji dochodów, aby system był szczelniejszy i bardziej sprawiedliwy.

Kluczową zmianą będzie objęcie wszystkich umów najmu, w tym tych zawartych przed 2019 rokiem – obowiązkiem regularnej kontroli zarobków. Wiceminister Tomasz Lewandowski potwierdził, że planowane jest rozszerzenie uprawnień weryfikacyjnych na całą grupę najemców, co zakończy okres braku cyklicznej kontroli dla starszych umów.

Zgodnie z projektem, dochody najemców będą sprawdzane nie rzadziej niż raz na pięć lat. Osoby od dawna zajmujące lokale komunalne zostaną zmuszone do ponownego potwierdzenia, że nadal spełniają kryteria dochodowe uprawniające do korzystania z miejskiego wsparcia.

Korekty stawek czynszowych

Resort rozwoju planuje ustawowe wprowadzenie nowego systemu korekt czynszów, uznając obecne rozwiązania za niesprawiedliwe. Wiceminister Tomasz Lewandowski wskazał na przykład Warszawy, gdzie przekroczenie progu dochodowego może skutkować niemal automatycznym wzrostem.

Jeżeli ktoś przekroczy w mieście stołecznym Warszawa - wynajmując mieszkanie komunalne - próg dochodowy, od którego jest uzależnione wejście do systemu mieszkań komunalnych, będzie miał podniesiony czynsz niemal automatycznie - np. za 40-metrowe mieszkanie do około 3 tys. zł 

-Mówił wiceminister rozwoju i technologii.

Na poziomie krajowym mają zostać wdrożone limity dochodowe, które będą wyższe od tych ustalanych obecnie przez poszczególne samorządy.