W codziennym biegu możemy je przeoczyć. Małe sygnały dziecka znaczą znacznie więcej, niż przypuszczasz
Poranek w większości domów wygląda podobnie. Trzeba przygotować śniadanie, spakować torbę, odpowiedzieć na wiadomości, wyjść do pracy lub zawieźć dziecko do żłobka. W tym wszystkim łatwo przeoczyć drobne momenty, które dla rozwoju dziecka mogą mieć duże znaczenie.
Dziecko pokazuje rodzicowi znaleziony na podłodze guzik. Rodzic odpowiada krótkim „tak, widzę” i wraca do swoich obowiązków. Chwilę później maluch próbuje zwrócić uwagę na przejeżdżający za oknem autobus. Następnie przynosi książeczkę i siada obok mamy. Wszystko dzieje się w ciągu kilku minut i zwykle wydaje się całkowicie zwyczajne.
Tymczasem właśnie z takich codziennych sytuacji specjaliści potrafią wyczytać bardzo wiele informacji o rozwoju dziecka.
Codzienne gesty mają znaczenie
W pierwszych latach życia dzieci nieustannie komunikują się z otoczeniem. Robią to jednak inaczej niż dorośli. Rzadko mówią wprost, czego potrzebują. Znacznie częściej wykorzystują spojrzenia, gesty, mimikę i zachowania, które dla zabieganego rodzica mogą wydawać się nieistotne.
Jednym z takich zachowań jest próba dzielenia uwagi z drugim człowiekiem. Kiedy dziecko pokazuje rodzicowi samolot na niebie, psa na spacerze czy nową zabawkę, nie chodzi wyłącznie o sam przedmiot. Dziecko próbuje stworzyć wspólne doświadczenie. Chce powiedzieć: „Zobacz to razem ze mną”.
Dorośli często nie zdają sobie sprawy, jak ważne są takie momenty. W codziennym pośpiechu łatwo je uznać za zwykłą ciekawość świata. Tymczasem są one elementem rozwoju społecznego i komunikacyjnego.
Na co warto zwracać uwagę?
Jak podkreśla dr hab. Anna Prokopiak, prof. UMCS, prezes Fundacji Alpha, wiele najważniejszych informacji o rozwoju dziecka kryje się właśnie w zwyczajnych codziennych sytuacjach.
– Rodzice często oczekują wyraźnych sygnałów i spektakularnych osiągnięć rozwojowych, takich jak pierwsze kroki czy pierwsze słowa. Tymczasem równie ważne są zachowania, które pojawiają się każdego dnia. To sposób, w jaki dziecko nawiązuje kontakt z innymi ludźmi, dzieli uwagę, reaguje na otoczenie czy komunikuje swoje potrzeby. Właśnie te zachowania tworzą fundament późniejszego rozwoju społecznego i komunikacyjnego – mówi dr hab. Anna Prokopiak, prof. UMCS, prezes Fundacji Alpha.
Specjaliści zwracają uwagę, że rodzice bardzo często koncentrują się na tym, czego dziecko jeszcze nie potrafi. Czy już mówi? Czy liczy? Czy zna kolory? Tymczasem równie ważne jest obserwowanie tego, w jaki sposób dziecko korzysta z umiejętności, które już posiada.
- Czy próbuje zwracać uwagę innych na interesujące przedmioty?
- Czy reaguje na swoje imię?
- Czy naśladuje zachowania rodziców?
- Czy wykorzystuje gesty, aby coś zakomunikować?
- Czy interesuje się ludźmi i budowaniem relacji?
To pytania, które mogą pomóc lepiej zrozumieć rozwój najmłodszych dzieci.
Nie chodzi przy tym o ocenianie dziecka ani o doszukiwanie się problemów. Chodzi o świadomą obserwację. Współczesna wiedza o rozwoju dziecka pokazuje, że wiele ważnych kompetencji społecznych i komunikacyjnych rozwija się już w pierwszych latach życia. Im więcej rodzice wiedzą na ten temat, tym łatwiej jest im wspierać dziecko w codziennym funkcjonowaniu.
Kampania dla rodziców najmłodszych dzieci
Z takiego podejścia wyrasta kampania społeczna „Rozpoznaj Z.N.A.K.I.” realizowana przez Fundację Alpha. Jej celem jest zwiększanie świadomości rodziców dzieci między 11. a 30. miesiącem życia na temat rozwoju społecznego i komunikacyjnego.
Nazwa kampanii odnosi się do pięciu obszarów, które warto znać i obserwować. Są to: zwracanie uwagi innych osób na interesujące przedmioty i wydarzenia, naśladowanie zachowań, angażowanie się w komunikację za pomocą gestów, reagowanie na własne imię oraz zainteresowanie ludźmi. Właśnie te codzienne zachowania często umykają naszej uwadze, choć mogą dostarczać bardzo wielu informacji o rozwoju dziecka.
Elementem kampanii jest również bezpłatna aplikacja ASDetect. Narzędzie pomaga rodzicom obserwować rozwój społeczny i komunikacyjny dzieci między 11. a 30. miesiącem życia. Dzięki materiałom wideo oraz praktycznym wskazówkom rodzice mogą lepiej zrozumieć znaczenie zachowań, które obserwują każdego dnia.
Być może więc następnym razem, gdy dziecko pokaże nam kamyk znaleziony podczas spaceru albo będzie próbowało zwrócić naszą uwagę na przejeżdżający autobus, warto zatrzymać się choć na chwilę. Dla nas może to być drobiazg. Dla dziecka może być to jeden z najważniejszych momentów dnia.
Więcej informacji o kampanii „Rozpoznaj Z.N.A.K.I.” oraz bezpłatnej aplikacji ASDetect można znaleźć na stronie:
www.autyzmlublin.pl/wydarzenia/rozpoznaj-z-n-a-k-i/
www.asdetect.autyzmlublin.pl/
Projekt „Z.N.A.K.I. – wiedzieć więcej, wspierać mądrzej” współfinansowany jest ze środków PFRON – Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Obserwuj w Google News
