II. i III. stopień alarmowy nadal obowiązują w Polsce. Premier zdecydował o utrzymaniu podwyższonej gotowości służb

Stopnie alarmowe w Polsce. Skąd wzięły się nazwy ALFA, BRAVO, CHARLIE i DELTA?

System stopni alarmowych funkcjonuje w Polsce na podstawie ustawy z 10 czerwca 2016 roku o działaniach antyterrorystycznych. Został stworzony po to, aby państwowe służby i instytucje mogły reagować w uporządkowany sposób na informacje o możliwym zagrożeniu terrorystycznym. Każdy poziom uruchamia określone procedury, które mają zwiększyć ochronę ludzi, obiektów publicznych oraz infrastruktury istotnej dla funkcjonowania kraju.

Nazwy poszczególnych stopni nie są przypadkowe. ALFA, BRAVO, CHARLIE i DELTA odpowiadają literom A, B, C i D w międzynarodowym alfabecie fonetycznym wykorzystywanym między innymi przez NATO. Taki sposób przekazywania informacji pozwala ograniczyć ryzyko pomyłki podczas rozmowy telefonicznej lub komunikacji radiowej. Poszczególne słowa są łatwe do rozróżnienia także wtedy, gdy rozmówcy posługują się różnymi językami albo połączenie jest słabej jakości.

Decyzję o wprowadzeniu stopnia alarmowego podejmuje premier. Może to zrobić na wniosek ministra spraw wewnętrznych i administracji oraz szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Stopień może obowiązywać na terenie całej Polski, ale może również zostać ograniczony do konkretnego województwa, miasta, obszaru albo wybranego rodzaju infrastruktury.

Nie każda decyzja o podwyższeniu gotowości oznacza, że służby znają miejsce lub czas planowanego ataku. Stopnie alarmowe pełnią również funkcję zapobiegawczą. Pozwalają zwiększyć liczbę kontroli, wzmocnić ochronę ważnych obiektów i dokładniej analizować pojawiające się sygnały, zanim zagrożenie przybierze bardziej konkretną formę.

Obok podstawowych stopni działa osobny system dotyczący cyberprzestrzeni. Są to poziomy ALFA-CRP, BRAVO-CRP, CHARLIE-CRP oraz DELTA-CRP. Skrót CRP odnosi się do zagrożeń dla systemów teleinformatycznych wykorzystywanych przez administrację publiczną oraz operatorów infrastruktury krytycznej.

Stopnie CRP mogą zostać uruchomione między innymi wtedy, gdy pojawia się ryzyko cyberataku, próby zakłócenia działania urzędowych systemów, sieci energetycznych, transportu, łączności lub innych usług niezbędnych dla państwa. Skala dotycząca zagrożenia terrorystycznego i skala odnosząca się do cyberbezpieczeństwa są od siebie niezależne. Oznacza to, że mogą obowiązywać jednocześnie, a ich poziomy nie muszą być takie same.

Od stopnia ALFA do DELTA. Co oznaczają poszczególne poziomy?

ALFA jest pierwszym i najniższym stopniem alarmowym. Wprowadza się go w sytuacji, gdy pojawiają się informacje o możliwym zagrożeniu, jednak nie można jeszcze dokładnie określić jego charakteru, miejsca ani skali. Jest to przede wszystkim sygnał dla służb i administracji, że należy zwiększyć czujność, dokładniej obserwować otoczenie oraz sprawdzić obowiązujące procedury bezpieczeństwa.

Na tym poziomie instytucje zwracają większą uwagę na osoby zachowujące się nietypowo, podejrzane przesyłki, pozostawione pakunki oraz pojazdy znajdujące się w pobliżu chronionych budynków. Kontrolowane są także systemy bezpieczeństwa, drogi ewakuacyjne oraz sposoby komunikowania się na wypadek wystąpienia poważniejszego zdarzenia. Samo ogłoszenie stopnia ALFA nie oznacza jednak, że atak jest spodziewany w konkretnym miejscu.

BRAVO jest drugim poziomem i wskazuje na zwiększone, bardziej przewidywalne zagrożenie. Nadal może brakować informacji pozwalających wskazać konkretny cel, jednak sytuacja wymaga większego zaangażowania służb i wyraźnego wzmocnienia ochrony.

W czasie obowiązywania stopnia BRAVO funkcjonariusze zabezpieczający miejsca uznane za szczególnie narażone mogą być wyposażeni w broń długą oraz kamizelki kuloodporne. Policja, Straż Graniczna i Żandarmeria Wojskowa zwiększają liczbę kontroli w miejscach, w których gromadzi się dużo ludzi. Większą uwagę poświęca się dworcom, lotniskom, węzłom komunikacyjnym, imprezom masowym i obiektom administracji publicznej.

Służby sprawdzają również dostęp do budynków i terenów chronionych. Osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo instytucji mogą zostać zobowiązane do zweryfikowania procedur, ograniczenia dostępu do wybranych pomieszczeń oraz dokładniejszej kontroli osób i pojazdów wjeżdżających na teren obiektu. Działania te mają charakter prewencyjny i nie muszą być widoczne dla większości mieszkańców.

CHARLIE jest trzecim stopniem alarmowym. Może zostać wprowadzony, gdy doszło do zdarzenia potwierdzającego prawdopodobny cel ataku albo gdy służby uzyskały wiarygodne informacje o przygotowywaniu takiego działania. Zagrożenie może dotyczyć Polski, ale również obywateli polskich lub polskich instytucji znajdujących się poza granicami kraju.

Na tym poziomie działania ochronne stają się bardziej intensywne. W instytucjach kluczowych dla bezpieczeństwa mogą zostać uruchomione całodobowe dyżury. Zwiększana jest ochrona ważnych obiektów, kontrolowane są wejścia, parkingi, ciągi komunikacyjne oraz miejsca, do których dostęp powinny mieć wyłącznie osoby uprawnione.

Służby mogą także prowadzić bardziej szczegółowe kontrole ludzi, bagażu i pojazdów. Większy nacisk kładzie się na zapewnienie ciągłości działania administracji, transportu, energetyki, łączności i innych systemów ważnych dla funkcjonowania państwa. Procedury mają umożliwić szybką reakcję, gdyby pojawiły się kolejne informacje potwierdzające zagrożenie.

Najwyższym poziomem jest DELTA. Wprowadza się go, gdy doszło do zdarzenia o charakterze terrorystycznym albo gdy zagrożenie jest bezpośrednie, bardzo poważne i wymaga wykorzystania pełnego zakresu dostępnych środków ochronnych.

Stopień DELTA oznacza najwyższą gotowość służb i instytucji. W takiej sytuacji priorytetem jest ochrona życia i zdrowia ludzi, zabezpieczenie miejsc potencjalnie zagrożonych, ograniczenie dostępu do określonych obiektów oraz utrzymanie działania najważniejszych systemów państwa. Możliwe jest również wprowadzenie dodatkowych kontroli i zmian w organizacji pracy poszczególnych instytucji.

Podobne zasady obowiązują w przypadku poziomów CRP, jednak dotyczą one głównie bezpieczeństwa cyfrowego. Im wyższy stopień, tym bardziej rozbudowane są działania związane z kontrolą sieci, monitorowaniem systemów, tworzeniem kopii zapasowych, całodobowymi dyżurami informatyków oraz przygotowaniem procedur awaryjnych na wypadek cyberataku.

Zobacz także: Premier zapowiada przełom w sprawie ofiar Wołynia. Tusk o ekshumacjach i Murze Pamięci

Stopnie BRAVO i CHARLIE do 31 sierpnia. Co zmieniają dla mieszkańców?

Obecnie na terenie całej Polski obowiązuje stopień BRAVO. Został on przedłużony do 31 sierpnia 2026 roku do godziny 23.59. Oznacza zwiększony i możliwy do przewidzenia poziom zagrożenia, choć bez wskazania konkretnego miejsca, obiektu lub celu potencjalnego ataku.

Do tego samego terminu na terenie całego kraju obowiązuje stopień BRAVO-CRP. Wiąże się on z podwyższoną gotowością instytucji odpowiedzialnych za systemy teleinformatyczne administracji publicznej i infrastruktury krytycznej. Administratorzy tych systemów powinni między innymi dokładniej analizować pojawiające się incydenty, kontrolować działanie zabezpieczeń i pozostawać przygotowani do szybkiego reagowania na próby zakłócenia pracy sieci.

Dodatkowo stopień CHARLIE obowiązuje na liniach kolejowych zarządzanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe oraz PKP Linia Hutnicza Szerokotorowa. Także ten poziom został przedłużony do 31 sierpnia 2026 roku do godziny 23.59. Wyższa gotowość na kolei została wprowadzona w związku z wcześniejszymi aktami dywersji na torach.

Decyzję o przedłużeniu wszystkich tych stopni podjął premier Donald Tusk. Obowiązujący w całej Polsce poziom BRAVO ma charakter prewencyjny i jest związany z sytuacją geopolityczną w regionie. Chodzi między innymi o działania hybrydowe prowadzone przez Rosję i Białoruś przeciwko Polsce oraz innym państwom Unii Europejskiej, a także o konsekwencje trwającej wojny w Ukrainie.

W przypadku kolei poziom CHARLIE oznacza bardziej intensywną ochronę infrastruktury, która ma kluczowe znaczenie dla przemieszczania ludzi i przewozu towarów. Linie, urządzenia sterowania ruchem, mosty, wiadukty, stacje i inne obiekty kolejowe mogą być częściej kontrolowane. Służby oraz zarządcy infrastruktury pozostają również w podwyższonej gotowości do reagowania na podejrzane zdarzenia.

Dla administracji publicznej każdy stopień oznacza realizację obowiązkowych procedur. Ich zakres został opisany w rozporządzeniu prezesa Rady Ministrów z 25 lipca 2016 roku. W zależności od poziomu mogą obejmować wzmożone kontrole obiektów użyteczności publicznej, dodatkowe zabezpieczenie budynków, sprawdzanie dróg ewakuacyjnych, całodobowe dyżury oraz zwiększenie ochrony miejsc istotnych dla działania państwa.

Dla przeciętnego mieszkańca obowiązujące stopnie BRAVO i CHARLIE nie oznaczają automatycznego wprowadzenia ograniczeń swobód obywatelskich. Nie trzeba z ich powodu rezygnować z podróży, zmieniać planów zawodowych ani unikać korzystania z transportu publicznego. Szkoły, urzędy, sklepy i inne instytucje mogą funkcjonować normalnie, choć w niektórych miejscach kontrole mogą być bardziej szczegółowe.

Podróżni mogą na przykład zauważyć większą liczbę patroli na dworcach, częstsze kontrole w pobliżu torów lub ograniczony dostęp do wybranych części obiektów. Przy wejściu do niektórych urzędów i instytucji może być wymagane okazanie dokumentu, zgłoszenie celu wizyty albo poddanie bagażu kontroli. Są to działania zapobiegawcze, których celem jest ograniczenie ryzyka i umożliwienie szybkiej reakcji służb.

Mieszkańcy powinni przede wszystkim zachować rozsądną czujność. Warto zwracać uwagę na bagaże i pakunki pozostawione bez opieki, osoby zachowujące się nietypowo, próby wejścia do miejsc niedostępnych dla osób postronnych oraz pojazdy zaparkowane w podejrzany sposób w pobliżu urzędów, dworców i innych ważnych obiektów.

Nie oznacza to jednak, że każde nietypowe zachowanie należy traktować jako dowód przygotowywania ataku. Chodzi o spokojną obserwację otoczenia i zgłaszanie służbom sytuacji, które rzeczywiście mogą budzić uzasadnione podejrzenia. Stopnie alarmowe mają zwiększać bezpieczeństwo, a nie wywoływać panikę.

Komunikat o przedłużeniu poziomu BRAVO, BRAVO-CRP lub CHARLIE jest więc przede wszystkim informacją o podwyższonej gotowości państwa. Dla służb i administracji oznacza konkretne zadania, dodatkowe kontrole i większą mobilizację. Dla mieszkańców jest sygnałem, aby zachować uwagę, stosować się do poleceń funkcjonariuszy i zgłaszać zdarzenia, które mogą stanowić realne zagrożenie.

Zobacz także: Pożar w Strzegomiu. Trwa akcja straży, władze wydały komunikat do mieszkańców