Jedna etykieta może przesłonić potrzeby dziecka. Specjaliści tłumaczą, na co zwrócić uwagę

Czy to na pewno tylko charakter? Takie zachowania dziecka warto obserwować

Pierwsze lata życia dziecka są okresem niezwykle dynamicznych zmian. W ciągu zaledwie kilkunastu miesięcy maluch rozwija umiejętności, które staną się fundamentem jego przyszłego funkcjonowania. Uczy się komunikacji, budowania relacji, rozpoznawania emocji i reagowania na otaczający go świat. W tym czasie bardzo łatwo pomylić pewne zachowania z cechami charakteru, podczas gdy w rzeczywistości mogą one dostarczać ważnych informacji o rozwoju dziecka.

Rodzice często wspominają sytuacje, które dopiero po czasie zaczęły wyglądać inaczej. Niektórzy byli przekonani, że ich dziecko po prostu uwielbia bawić się samo. Inni tłumaczyli brak reakcji na imię wyjątkową koncentracją albo silnym temperamentem. Jeszcze inni zakładali, że dziecko jest po prostu mało towarzyskie. W większości przypadków takie interpretacje nie wynikają z zaniedbania czy braku troski. Wręcz przeciwnie – są próbą zrozumienia zachowania dziecka przy użyciu wiedzy, którą rodzice dysponują w danym momencie.

Jak podkreśla dr hab. Anna Prokopiak, prof. UMCS, prezes Fundacji Alpha, największym zagrożeniem nie jest samo używanie etykiet, ale sytuacja, w której przestajemy zadawać pytania. 

– Kiedy bardzo szybko przypisujemy dziecku określone cechy, istnieje ryzyko, że przestajemy dostrzegać zmiany zachodzące w jego rozwoju. Tymczasem pierwsze lata życia to okres niezwykle dynamicznych przemian. Zamiast skupiać się na ocenach, warto obserwować, jak dziecko komunikuje się z otoczeniem, buduje relacje i reaguje na różne sytuacje społeczne. To właśnie takie obserwacje dostarczają najcenniejszych informacji – mówi dr hab. Anna Prokopiak, prof. UMCS, prezes Fundacji Alpha.

Eksperci wskazują, na co warto zwracać uwagę w rozwoju dziecka

Specjaliści zajmujący się rozwojem dziecka zwracają uwagę, że zamiast zastanawiać się, „jakie jest dziecko”, warto częściej przyglądać się temu, „co robi dziecko”. Czy próbuje zwracać uwagę rodziców na interesujące je przedmioty? Czy reaguje na swoje imię? Czy naśladuje zachowania innych osób? Czy wykorzystuje gesty, by coś zakomunikować? Czy szuka kontaktu z bliskimi? Odpowiedzi na te pytania pozwalają lepiej zrozumieć rozwój społeczny i komunikacyjny niż najbardziej trafna nawet etykieta.

Właśnie dlatego coraz więcej ekspertów mówi dziś o potrzebie budowania świadomości rodziców dotyczącej rozwoju społecznego i komunikacyjnego najmłodszych dzieci. Nie chodzi o wzbudzanie niepokoju ani o zachęcanie do samodzielnego diagnozowania. Chodzi o dostarczenie wiedzy, która pozwala zauważyć ważne elementy rozwoju i lepiej rozumieć potrzeby dziecka.

Takie podejście stoi u podstaw kampanii społecznej „Rozpoznaj Z.N.A.K.I.” realizowanej przez Fundację Alpha. Jej celem jest zwiększanie wiedzy rodziców dzieci między 11. a 30. miesiącem życia na temat rozwoju społecznego i komunikacyjnego.

„Rozpoznaj Z.N.A.K.I.”. Kampania pokazuje, na co zwracać uwagę w rozwoju dziecka

Nazwa kampanii odnosi się do pięciu obszarów, które warto obserwować w codziennych sytuacjach. Są to: zwracanie uwagi innych na interesujące przedmioty i wydarzenia, naśladowanie zachowań, angażowanie się w komunikację za pomocą gestów, reagowanie na własne imię oraz zainteresowanie ludźmi i budowaniem relacji.

Elementem kampanii jest również bezpłatna aplikacja ASDetect. Narzędzie pomaga rodzicom obserwować rozwój społeczny i komunikacyjny dzieci między 11. a 30. miesiącem życia. Dzięki materiałom wideo oraz praktycznym wskazówkom rodzice mogą lepiej zrozumieć zachowania charakterystyczne dla kolejnych etapów rozwoju. Aplikacja nie służy do stawiania diagnozy. Jej celem jest wspieranie rodziców w świadomej obserwacji dziecka i dostarczanie rzetelnej wiedzy o rozwoju najmłodszych.

W świecie pełnym szybkich ocen i gotowych odpowiedzi coraz większą wartość ma zwykła ciekawość. Bo zanim uznamy, że dziecko „po prostu takie jest”, warto zatrzymać się na chwilę i zastanowić, co jego zachowanie próbuje nam powiedzieć. Czasami właśnie tam kryją się najważniejsze informacje o jego potrzebach i sposobie poznawania świata.

Więcej informacji o kampanii „Rozpoznaj Z.N.A.K.I.” oraz bezpłatnej aplikacji ASDetect można znaleźć na stronie:
www.autyzmlublin.pl/wydarzenia/rozpoznaj-z-n-a-k-i
www.asdetect.autyzmlublin.pl

Projekt „Z.N.A.K.I. – wiedzieć więcej, wspierać mądrzej” współfinansowany jest ze środków PFRON – Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.