Przełom w prawie pogrzebowym. Rodziny mogą odzyskać miliony złotych

Prochy w ogrodzie i lasy zamiast nagrobków

Polska stoi u progu historycznych zmian w zasadach grzebania zmarłych, które mogą pozwolić na rozsypywanie prochów poza cmentarzami. Jak wynika z informacji Senatu oraz ostatnich wyroków sądów administracyjnych, rodziny mogą również liczyć na odzyskanie nienależnie pobranych opłat od samorządów. 

Do izby wyższej trafiła petycja zakładająca koniec tzw. przymusu cmentarnego, co otworzyłoby drogę do chowania bliskich w przydomowych ogrodach lub lasach. 

„Postulaty te nie stwarzają zagrożenia epidemiologicznego ani sanitarno-epidemiologicznego” – podkreśliła podczas debaty Joanna Kujawa z Ministerstwa Zdrowia. 

Proponowane zmiany przewidują także tworzenie „cmentarzy leśnych”, gdzie zamiast nagrobków sadzi się pamiątkowe drzewa.

Sądy uderzają w cenniki nekropolii komunalnych

Równolegle do debaty o naturze pożegnań, polskie sądy administracyjne wydały przełomowe wyroki, które podważają cenniki obowiązujące na cmentarzach komunalnych. Wojewódzkie Sądy Administracyjne w Olsztynie i Warszawie uznały, że gminy mają prawo pobierać opłaty wyłącznie za sam akt pochówku, a większość innych należności jest bezprawna. 

Sędziowie zakwestionowali legalność pobierania pieniędzy za przedłużenie rezerwacji grobu o kolejne 20 lat, korzystanie z chłodni czy sal ceremonialnych, a także liczne opłaty administracyjne. Według orzecznictwa takie wymagania finansowe nie mają oparcia w ustawie, co czyni dotychczasowe regulaminy samorządowe wadliwymi. 

To orzecznictwo tworzy istotny precedens, zmuszając miasta do rewizji swoich budżetów i zasad zarządzania nekropoliami, co potwierdzają już pierwsze kontrole prokuratury w regionie zachodniopomorskim.

Rodziny mogą odzyskać miliony złotych

Konsekwencją sądowych decyzji jest otwarcie drogi do odzyskania dziesiątek milionów złotych przez rodziny, które w ostatnich latach poniosły zawyżone koszty pogrzebowe. Eksperci prawni podkreślają, że obywatele mają realną szansę na zwrot środków, a proces należy zacząć od złożenia formalnej reklamacji do zarządcy konkretnego cmentarza. 

W przypadku odmowy, ścieżka do odszkodowania prowadzi przez sądy cywilne, gdzie wyroki WSA stanowią kluczowy argument prawny. Przedstawiciele samorządów przyznają, że ich przepisy są zbliżone do tych obowiązujących w całym kraju, co sugeruje, że problem ma charakter ogólnopolski. 

Gminy muszą teraz nie tylko przygotować się na masowe wnioski o zwroty, ale także znaleźć nowe źródła finansowania utrzymania nekropolii, które dotychczas opierały się na kwestionowanych obecnie opłatach.