Kara śmierci i „wilczy bilet”. Co grozi za dezercję w armii USA?

Kiedy „nieobecność” staje się dezercją?

Dezercja zachodzi, gdy żołnierz bez uprawnienia opuszcza swoją jednostkę, organizację lub miejsce służby z zamiarem pozostania poza wojskiem na stałe. Kluczowy jest tutaj zamiar trwały – odróżnia to dezercję od zwykłej nieobecności bez zezwolenia (AWOL).

Osobną kategorią jest dezercja w celu uniknięcia „niebezpiecznej służby” lub „ważnych obowiązków”. Jeśli żołnierz ucieka tuż przed wysłaniem na front (deployment), prawo traktuje to z automatu jako dezercję, nawet jeśli uciekinier twierdził, że planował wrócić po zakończeniu walk.

Warto odróżnić to od wykroczenia znanego jako AWOL (Absent Without Leave). Jest to samowolne oddalenie się z jednostki bez zamiaru trwałej ucieczki. Choć AWOL również wiąże się z karami dyscyplinarnymi, nie niesie ze sobą tak dewastujących skutków prawnych i społecznych, jak pełnoprawna dezercja.

Od więzienia po najwyższy wymiar

Skala kar za dezercję w USA jest szeroka i zależy od okoliczności towarzyszących czynowi. W czasie pokoju standardowy wyrok obejmuje zazwyczaj do 5 lat pozbawienia wolności w więzieniu wojskowym (tzw. brig). Do tego dochodzi natychmiastowe wydalenie ze służby z wilczym biletem, czyli statusem Dishonorable Discharge.

Sytuacja zmienia się diametralnie, gdy kraj znajduje się w stanie wojny. Zgodnie z literą prawa, za dezercję przed obliczem wroga grozi:

• kara śmierci (choć nie wykonano jej za to przestępstwo od 1945 roku, od przypadku Eddiego Slovika),
• dożywotnie pozbawienie wolności bez możliwości wcześniejszego zwolnienia,
• konfiskata całego żołdu i wszelkich należności finansowych.

Należy pamiętać, że amerykańskie sądy wojskowe działają niezależnie od cywilnych. Wyrok zapada przed sądem wojennym (Court-Martial), gdzie ławnikami są zazwyczaj oficerowie wyżsi rangą od oskarżonego. Tam argumenty o „zmęczeniu” czy „problemach rodzinnych” rzadko spotykają się ze zrozumieniem składu sędziowskiego.

Życie po wyroku

Dla wielu Amerykanów najbardziej dotkliwą karą nie jest sam pobyt w więzieniu, ale status Dishonorable Discharge. W USA jest on traktowany niemal na równi z wyrokiem za morderstwo czy gwałt i zamyka niemal wszystkie drzwi w życiu cywilnym. Skazany dezerter staje się obywatelem drugiej kategorii w wielu aspektach funkcjonowania państwa.

Osoba z takim statusem traci:

• prawo do posiadania i zakupu broni palnej (dożywotni zakaz federalny),
• dostęp do darmowej opieki medycznej w ramach Veterans Affairs (VA),
• wszelkie zasiłki dla bezrobotnych oraz pomoc w spłacie kredytów studenckich,
• możliwość pracy w administracji publicznej oraz w większości korporacji wymagających poświadczenia o niekaralności.

Dodatkowo, w wielu stanach dezerterzy tracą prawo do głosowania (jako skazani przestępcy federalni) oraz możliwość pełnienia funkcji publicznych. Piętno to rzutuje na całą rodzinę, ponieważ bliscy zostają odcięci od ubezpieczeń i świadczeń, które przysługiwały im z tytułu służby współmałżonka.

Brak przedawnienia: Wojsko nie zapomina

W cywilnym systemie prawnym wiele przestępstw po latach ulega przedawnieniu. W przypadku dezercji w USA ta zasada nie obowiązuje. Amerykańska żandarmeria (NCIS, CID czy OSI) prowadzi rejestry dezerterów przez dekady. Często zdarza się, że osoby, które uciekły z wojska w latach 70. czy 80., zostają zatrzymane podczas rutynowej kontroli drogowej 40 lat później.

W dobie cyfryzacji i biometrii ukrywanie się jest praktycznie niemożliwe. Systemy policyjne są zintegrowane z bazami wojskowymi. Każde odnowienie prawa jazdy czy aplikacja o paszport powoduje „wybicie” czerwonej flagi w systemie federalnym. Wojsko rzadko rezygnuje ze ścigania, uznając, że brak kary byłby sygnałem słabości dla pozostałych żołnierzy.

Dla dezerterów jedyną realną drogą uregulowania statusu jest zazwyczaj oddanie się w ręce żandarmerii. Czasami, przy współpracy z prawnikiem wojskowym, udaje się wynegocjować niższy wymiar kary w zamian za dobrowolne przyznanie się do winy, jednak status „przestępcy federalnego” w dokumentach pozostaje zazwyczaj niezmienny do końca życia.

Źródło: Goniec.pl