Transkrypcje aktów małżeństw jednopłciowych. Jest decyzja TK

Rozstrzygnięcie dotyczy majowej nowelizacji, którą resort cyfryzacji zmienił wzory dokumentów stanu cywilnego, zastępując dotychczasowe rubryki „dane kobiety" i „dane mężczyzny" opcjonalnym zapisem „dane mężczyzna/kobieta". Dzięki temu do polskich rejestrów można było wpisywać związki jednopłciowe zawarte za granicą. Rozporządzenie opublikowano 22 maja, a na początku czerwca zaskarżyła je grupa posłów PiS reprezentowana przez Marcina Warchoła.

Trybunał uznaje rozporządzenie za niekonstytucyjne

Trybunał Konstytucyjny orzekł jednogłośnie, że rozporządzenie jest niezgodne z konstytucją. Sprawę rozpoznał trzyosobowy skład: prezes TK Bogdan Święczkowski, sprawozdawca Stanisław Piotrowicz oraz Wojciech Sych.

Ogłaszając wyrok, Święczkowski uznał nowe wzory dokumentów za sprzeczne z art. 92 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji RP. W uzasadnieniu Piotrowicz tłumaczył, że rozporządzenie wkroczyło w materię zastrzeżoną dla konstytucji, która w art. 18 definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. Jego zdaniem wpisanie do rejestru małżeństwa jednopłciowego zawartego za granicą nie spełnia tego wymogu.

Skarżący posłowie przekonywali z kolei, że zaskarżone przepisy „podważają tożsamość małżeństwa".

Rząd kwestionuje moc prawną wyroku

Przedstawiciele rządu odrzucili orzeczenie i zapowiedzieli, że nie będą go stosować. Pełnomocniczka rządu ds. równości Katarzyna Kotula napisała w mediach społecznościowych: 

„Nie pozwolimy, by upolityczniony Trybunał Konstytucyjny decydował o tym, kto w Polsce jest małżeństwem, a kto nie. Wyrok TK w sprawie transkrypcji nie ma żadnej mocy prawnej".

Kotula powołała się przy tym na stanowisko Sejmu wobec Trybunału. 

„Zgodnie z uchwałą Sejmu, Trybunał w obecnym składzie utracił zdolność do wykonywania swoich funkcji. Wszystkie jego składy obarczone są wadą, dlatego wydawane przez nie komunikaty nie mogą być uznawane w polskim systemie prawnym" – dodała. 

Rząd od 2024 roku konsekwentnie kwestionuje status Trybunału w obecnym składzie i nie publikuje jego rozstrzygnięć w Dzienniku Ustaw.

Tło: wyrok TSUE i orzeczenia sądów administracyjnych

Ministerstwo Cyfryzacji tłumaczyło, że przygotowało rozporządzenie w oparciu o wcześniejsze wyroki sądów. W listopadzie 2025 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że kraje Wspólnoty powinny respektować małżeństwa jednopłciowe zawarte w innych państwach UE. Niedługo potem Naczelny Sąd Administracyjny nakazał polskiemu urzędowi stanu cywilnego wpisanie do rejestru aktu małżeństwa dwóch Polaków, którzy pobrali się w Berlinie.

Teraz jednak orzeczenia sądów i wyrok Trybunału Konstytucyjnego wskazują urzędnikom coś przeciwnego. W efekcie urzędy stanu cywilnego w całej Polsce muszą stosować się do wzajemnie sprzecznych wytycznych.