Rząd przyjął projekt ustawy. Jest ważna decyzja, nowe przepisy dla artystów

Ustawa dla artystów przyjęta przez rząd. Wieloletnie oczekiwania mają doczekać się finału

Wtorkowe posiedzenie Rady Ministrów przyniosło decyzję ważną dla osób związanych z kulturą i działalnością artystyczną. Rzecznik rządu Adam Szłapka poinformował podczas konferencji prasowej, że ministrowie przyjęli projekt ustawy dotyczącej zabezpieczenia socjalnego osób wykonujących zawód artystyczny. To rozwiązanie, o którym w środowisku mówiło się od dawna i które – według rządu – ma uporządkować kwestie związane z ubezpieczeniami i dostępem do podstawowych świadczeń.

Jeszcze przed rozpoczęciem posiedzenia głos zabrał premier Donald Tusk. Podkreślał, że dla wielu osób to moment wyjątkowo istotny. 

– Mamy na posiedzeniu rządu rzecz, na którą czekało kilkadziesiąt tysięcy ludzi w Polsce – ustawę, która włącza artystów zawodowych do systemu zabezpieczenia społecznego – mówił Donald Tusk przed posiedzeniem rządu.

Premier zaznaczył, że szczególnie ważne jest to dla młodych twórców, którzy często muszą mierzyć się z nieregularnymi zarobkami i trudnymi życiowymi wyborami. Jak przekonywał, nowa ustawa ma ograniczyć sytuacje, w których artysta musi wybierać między dalszym wykonywaniem zawodu a podstawowym poczuciem bezpieczeństwa. Rząd podkreśla, że nie chodzi o tworzenie nowych przywilejów, ale o objęcie tej grupy zawodowej rozwiązaniami, które dla wielu innych pracujących osób są standardem.

Sprawa ma też wymiar systemowy. Władze przekonują, że chodzi o uregulowanie obszaru, który przez lata pozostawał poza spójnymi rozwiązaniami i który w praktyce dla wielu osób pracujących w kulturze oznaczał brak realnej ochrony socjalnej.

Dopłaty do ZUS dla artystów. Rząd pokazał konkretne zasady wsparcia

Najważniejszym elementem projektu jest możliwość ubiegania się przez artystów zawodowych o dopłatę do składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Mechanizm ma działać w taki sposób, by składki były uzupełniane do poziomu wynikającego z minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Prawo do wsparcia nie będzie jednak przysługiwało każdemu automatycznie. Z projektu wynika, że artysta będzie musiał posiadać status artysty zawodowego oraz spełniać warunki dochodowe. Pod uwagę brany ma być średni dochód osiągnięty w trzech poprzednich latach podatkowych. Nie będzie on mógł przekroczyć 125 proc. minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w roku przyznania dopłaty.

Środki mają trafiać z budżetu państwa, a następnie być automatycznie ewidencjonowane na kontach w Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Dopłata będzie obowiązywała do momentu, w którym dana osoba osiągnie dochody pozwalające samodzielnie opłacać składki.

Podczas konferencji po posiedzeniu Rady Ministrów Adam Szłapka podkreślał, że projekt ma pomóc przede wszystkim osobom z najniższymi dochodami. 

– To dotyczy osób, które zawodowo zajmują się działalnością artystyczną i posiadają udokumentowany dorobek twórczy. Chodzi przede wszystkim o te osoby, które są najmłodsze, żeby miały po prostu dostęp do opieki medycznej, świadczeń – mówił Adam Szłapka na konferencji prasowej po posiedzeniu rządu.

Rzecznik zwracał też uwagę na sytuację kobiet związanych z kulturą. 

– To szczególnie istotne jeśli chodzi o kobiety, artystki, które często musiały rezygnować z działalności artystycznej, ponieważ po prostu nie miały tego ubezpieczenia, możliwości pójścia na urlop macierzyński czy opieki zdrowotnej. To jest ustawa o godności pracy w kulturze, na pewno nie o żadnych przywilejach. Myślę, że środowisko artystyczne bardzo długo na tę ustawę czekało – mówił Adam Szłapka podczas konferencji po posiedzeniu Rady Ministrów.

Rząd przeznaczy setki milionów. Nowe przepisy obejmą także przekwalifikowanie artystów

Projekt zakłada konkretne wydatki z budżetu państwa. Koszty wejścia w życie nowych rozwiązań w pierwszym pełnym roku funkcjonowania systemu, czyli w 2027 roku, zostały oszacowane na 374,86 mln zł.

Do sprawy odniosła się również minister kultury Marta Cienkowska. W opublikowanym wpisie na platformie X wyjaśniała, dlaczego – zdaniem resortu – nowe przepisy są potrzebne. 

– Przez specyfikę pracy projektowej, sezonowej i opartej na nieregularnych dochodach wiele osób pracujących w kulturze pozostawało dotąd poza systemem – napisała Marta Cienkowska na platformie X. – Ta ustawa to zmienia. Artyści będą mogli korzystać z podstawowych praw społecznych: dostępu do lekarza, refundowanych leków czy urlopu macierzyńskiego – dodała.

Jak zaznaczyła, nowe przepisy mają być skierowane wyłącznie do osób z najniższymi i nieregularnymi dochodami. Jednocześnie w toku prac zmieniono część wcześniejszych założeń. Zrezygnowano z utworzenia Instytutu Artysty Zawodowego. Zadania związane z nadawaniem statusu artysty zawodowego ma przejąć Centrum Edukacji i Pracy Artystycznej, które powstanie po przekształceniu obecnego Centrum Edukacji Artystycznej.

Ustawa przewiduje również rozwiązania dla tych, którzy z różnych powodów kończą działalność artystyczną wcześniej i chcą zmienić ścieżkę zawodową. Przepisy mają stworzyć podstawę do uruchamiania programów rządowych lub resortowych wspierających przekwalifikowanie. To oznacza, że projekt nie ogranicza się wyłącznie do dopłat do składek, ale obejmuje też pomoc w momencie zawodowej zmiany – co w przypadku środowiska artystycznego również od lat było jednym z ważniejszych tematów.