Ruch MAGA wspiera byłego ministra? Amerykanista o powiązaniach Ziobry w USA

Status prawny i dyplomatyczna kalkulacja

Obecność byłego szefa resortu sprawiedliwości za oceanem rodzi natychmiastowe pytania o legalność przekroczenia amerykańskiej granicy. Według deklaracji obrońcy polityka, mecenasa Bartosza Lewandowskiego, podróż odbyła się zgodnie z prawem na podstawie paszportu genewskiego. Z kolei Prokuratura Krajowa wszczęła już procedury sprawdzające, które mają ustalić drogę ucieczki i zidentyfikować osoby pomagające w uniknięciu odpowiedzialności karnej. Oficjalne stanowisko amerykańskie pozostaje jednak niezwykle lakoniczne, a Departament Stanu USA wprost odmawia jakichkolwiek komentarzy o statusie polityka, powołując się w oświadczeniach na poufność danych wizowych.

Wobec społecznej presji na podjęcie natychmiastowych działań ekstradycyjnych, rząd znajduje się w trudnym położeniu komunikacyjnym. Profesor Włodzimierz Batóg, analizując obecną sytuację, podkreśla rygorystyczną konieczność zachowania powściągliwości przez najwyższe organy państwowe.

- Rząd powinien być bardzo ostrożny i nie nagłaśniać tej sprawy niepotrzebnie. Myślę, że władze mają tego świadomość, Ministerstwo Spraw Zagranicznych zapewne też. Hałas medialny nie zrobi na Amerykanach żadnego wrażenia, ani do niczego ich nie przymusi. To, że nagłośnimy sprawę, nie oznacza, że Stany Zjednoczone ulegną i pod presją opinii publicznej podejmą jakieś działania. Po prostu nie będą się z tym w ogóle liczyć, spokojnie wytrzymają takie naciski.

Z instytucjonalnego punktu widzenia Warszawa dysponuje bardzo ograniczonym instrumentarium w relacjach z amerykańskimi urzędami imigracyjnymi. Wystawienie Europejskiego Nakazu Aresztowania nie przekłada się automatycznie na zatrzymanie na terenie Ameryki Północnej. Ekspert z Uniwersytetu Warszawskiego wyraźnie precyzuje, jaki krok formalny pozostaje obecnie jedynym właściwym posunięciem administracyjnym.

- Jedyną rzeczą, którą można zrobić, jest konsekwentne wskazywanie powodów, dla których chcielibyśmy widzieć ministra Ziobrę w Polsce. Problem polega jednak na nierozstrzygniętej kwestii prawnej – mianowicie, jaki jest jego status w Stanach Zjednoczonych. Jeżeli wystąpił o azyl polityczny, ktoś będzie musiał ten wniosek rozpatrzyć. Dopiero wtedy odpowiednie organy amerykańskiej władzy wykonawczej zadecydują, czy go wydalić, czy zatrzymać.

Próby pospieszania Waszyngtonu poprzez publiczne oświadczenia polityków obozu rządzącego przyniosą efekt odwrotny od zamierzonego. Amerykański system sprawiedliwości cechuje restrykcyjny stopień niezależności procedur administracyjnych, a wywieranie bezpośrednich nacisków politycznych nie skraca czasu rozpatrywania wniosków. Profesor Batóg bez złudzeń diagnozuje specyfikę amerykańskich mechanizmów.

- Poganianie Amerykanów nie ma sensu po pierwsze dlatego, że ich biurokracja pracuje dość wolno i posuwa się do przodu we własnym, określonym tempie.

Brak sympatii w relacjach dwustronnych

Kwestia wydania Zbigniewa Ziobry zderza się nie tylko z twardą literą prawa imigracyjnego, ale przede wszystkim ze skomplikowaną architekturą polityczną Waszyngtonu. Sprawa byłego ministra błyskawicznie wyszła poza ramy klasycznego postępowania prokuratorskiego, stając się jednym z głównych punktów zapalnych w starciu dwóch radykalnie odmiennych obozów państwowych. Amerykańska machina urzędnicza dostrzega to drugie dno procesu prawno-karnego, traktując działania Warszawy ściśle przez pryzmat wewnątrzpolitycznej rozgrywki polskiej sceny.

Wnikliwa ocena uwarunkowań międzynarodowych nie pozwala odseparować wymiaru stricte prawnego od wieloletnich inwestycji środowiska Prawa i Sprawiedliwości w zagraniczne sojusze. Transfer byłego lidera Solidarnej Polski za Atlantyk nie był zbiegiem okoliczności, lecz stanowił namacalny owoc systematycznie utrzymywanych relacji. Profesor Włodzimierz Batóg zwraca szczególną uwagę na skuteczność tego zakulisowego poparcia.

- Druga sprawa to fakt, że próby wydobycia Ziobry mają silny kontekst polityczny. Jego przyjazd do USA jest konsekwencją politycznych kontaktów jego zaplecza w Stanach Zjednoczonych, które, mówiąc krótko, załatwiło mu możliwość wjazdu.

Dodatkowym, poważnym obciążeniem dla polskiej prokuratury i dyplomacji jest wyraźny deficyt politycznego zaufania na linii rządowej między Warszawą a amerykańską administracją centralną pod przywództwem Donalda Trumpa. Szereg nieprzychylnych i wysoce niefortunnych oświadczeń polityków obecnej koalicji pod adresem nowej władzy w USA na trwale ukształtowało negatywny obraz obozu rządzącego. Amerykanista wprost wykazuje destrukcyjne przełożenie wcześniejszych deklaracji na obecne trudności operacyjne.

- Z drugiej strony mamy polski rząd, na który Amerykanie niekoniecznie patrzą życzliwie. Są skłonni z nim współpracować z racji konieczności, ale brakuje tam sympatii, chociażby po dość dziwnych enuncjacjach premiera sugerujących na przykład, że prezydent Stanów Zjednoczonych to rosyjski agent. To również może być brane pod uwagę.

Krytycznym efektem owego zamrożenia relacji na szczeblu przywódczym jest wysoce zachowawcza postawa amerykańskich organów decyzyjnych, które na każdy dokument prawny płynący znad Wisły nakładają niezwykle rygorystyczny filtr weryfikacyjny. Gabinet premiera musi liczyć się z realnym ryzykiem, że argumenty o zorganizowanej grupie przestępczej i korupcji finansowej będą sprawdzane w USA ze zdwojoną dociekliwością pod kątem ukrytej motywacji politycznej.

Rola ruchu MAGA i trasa przez Węgry

Infrastruktura logistyczna, która umożliwiła bezpieczny i, wedle słów adwokatów, legalny wyjazd poszukiwanego lidera partyjnego, opierała się na precyzyjnie wykorzystanym łańcuchu kontaktów na odpowiednio wysokich szczeblach międzynarodowej władzy. Udzielenie administracyjnej zgody na wjazd osobistości oskarżanej przez ojczystą prokuraturę o poważne przestępstwa urzędnicze nie stanowi w Ameryce rutynowej operacji konsularnej. Wykładowca z Uniwersytetu Warszawskiego jednoznacznie punktuje mechanizmy uruchomiające proces wizowej akceptacji.

- Wiele zależy od rozwoju sytuacji politycznej, ponieważ nie mówimy tu wyłącznie o sporze prawnym, ale o konflikcie politycznym – jedno środowisko staje przeciwko drugiemu. PiS ma wyrobione kontakty w Stanach.

Tamtejsze struktury imigracyjne potrzebowały w pełni sprawnego impulsu ochronnego od wewnątrz, aby otworzyć szczelne granice państwowe przed politykiem z obciążoną kartoteką. Kluczową formą zabezpieczenia okazał się tu zinstytucjonalizowany lobbing w amerykańskich kręgach konserwatywnych, wypracowany przez prawicowych reprezentantów w Parlamencie Europejskim. Profesor Batóg otwarcie diagnozuje osoby i szczebel decyzyjny zaangażowane w legalizację tego wyjazdu.

- Powszechnie mówi się o tym, że odpowiednie dojścia posiada europoseł Tarczyński i przypuszczam, że cała sprawa została przeprowadzona właśnie tym kanałem. Decyzji o wpuszczeniu do kraju nie podjął samodzielnie szeregowy urzędnik w Ameryce. To była decyzja polityczna, więc ów urzędnik musiał mieć ze strony politycznej krycie. W ten sposób bym na to patrzył.

Przed ostatecznym lotem do Stanów Zjednoczonych, logistyka przerzutu zakładała ponad półroczny pobyt byłego ministra na terytorium Węgier. Wykorzystanie administracji węgierskiej jako głównego punktu buforowego w tranzycie transatlantyckim spoiło wschodnioeuropejską prawicę z fundamentalną bazą polityczną Republikanów w Waszyngtonie. Ekspert z precyzją nakreśla ideologiczną siatkę, w której uwięziony jest aktualnie interes prawny Polski.

- To wszystko jest również pochodną stosunku Ameryki do Polski, kontaktów z administracją, ruchem MAGA oraz jego najbardziej zagorzałą, konserwatywną frakcją. Nie jest dziełem przypadku, że trasa wiodła przez Węgry. Te środowiska utrzymują bowiem liczne kontakty z mocno zakorzenionym, twardym węgierskim odpowiednikiem ruchu MAGA.

Biorąc pod uwagę zaprezentowane uwarunkowania międzynarodowe, strona polska realizując wnioski o ekstradycję, winna permanentnie odrzucić prowokacyjny ton w debacie publicznej. Według eksperta, wymierne szanse na odzyskanie kontroli prawnej nad sprawą powstaną jedynie wtedy, gdy organy władzy wykonawczej zrealizują szereg twardych wytycznych:

• zapewnienie pełnej hermetyczności przygotowywanych w Prokuraturze Krajowej akt dowodowych, wykluczających retorykę rewanżystowską,
• całkowite ucięcie negatywnych oświadczeń wymierzonych personalnie w otoczenie polityczne frakcji MAGA oraz zaplecze Donalda Trumpa,
• szanowanie spowolnionego trybu procedowania urzędów imigracyjnych bez budowania hałasu medialnego, który naraża dwustronne zaufanie sojusznicze.

Źródło: Goniec.pl