Nawrocki chce odebrać order Zełenskiemu. Jest wymowna reakcja Andrzeja Dudy
Nie milkną echa decyzji Wołodymyra Zełenskiego dotyczącej ukraińskiej jednostki wojskowej. W Polsce wywołała ona gwałtowną reakcję części sceny politycznej, a sprawa może mieć konsekwencje także na poziomie najwyższych państwowych odznaczeń. W centrum dyskusji znalazł się przyznany prezydentowi Ukrainy Order Orła Białego. Głos w sprawie zabrał już były prezydent Andrzej Duda, który kilka lat temu wręczał Zełenskiemu to wyróżnienie.
Decyzja Zełenskiego wywołała polityczną burzę. Nawrocki chce odebrania orderu
Punktem zapalnym okazała się decyzja Wołodymyra Zełenskiego o nadaniu Samodzielnemu Centrum Operacji Specjalnych “Północ” nazwy odnoszącej się do ”Bohaterów UPA”. Chodzi o elitarną jednostkę wchodzącą w skład Sił Operacji Specjalnych Sił Zbrojnych Ukrainy. Strona ukraińska tłumaczyła, że decyzja ma nawiązywać do tradycji narodowych i uhonorować żołnierzy za ich udział w obronie niepodległości państwa.
W Polsce sprawa wywołała jednak bardzo mocne reakcje. UPA kojarzona jest bowiem z rzezią wołyńsko-galicyjską i mordami dokonanymi na Polakach w czasie II wojny światowej. Do decyzji Zełenskiego ostro odniósł się Karol Nawrocki. Prezydent zapowiedział, że podczas planowanego na 8 czerwca posiedzenia Kapituły Orderu Orła Białego zaproponuje odebranie ukraińskiemu przywódcy najwyższego polskiego odznaczenia państwowego.
Prezydent Zełenski udowodnił, że Ukraina pod względem mentalnym, gloryfikowania bandytów, morderców z Ukraińskiej Powstańczej Armii, nie jest gotowa, aby być częścią rodziny europejskiej – powiedział Karol Nawrocki.
Propozycja odebrania orderu pojawiła się bezpośrednio po decyzji dotyczącej nazwy jednostki wojskowej. Sprawa szybko stała się jednym z najgłośniejszych tematów politycznych ostatnich dni i wywołała dyskusję o stanie relacji polsko-ukraińskich.
Andrzej Duda przerwał milczenie. Odniósł się do sprawy Zełenskiego
Do sprawy odniósł się również były prezydent Polski Andrzej Duda, który nadał Wołodymyrowi Zełenskiemu Order Orła Białego 5 kwietnia 2023 roku. Były prezydent przez kilka dni nie komentował publicznie całej sytuacji, jednak ostatecznie przekazał swoje stanowisko w rozmowie z Onetem. Jak zaznaczył, okoliczności wręczenia odznaczenia były wówczas zupełnie inne niż obecnie.
Wołodymyr Zełenski otrzymał Order Orła Białego w innym czasie i gdy warunki były inne. Teraz one się zmieniły i zachowanie Wołodymyra Zełenskiego także. I to wyraźnie – powiedział Andrzej Duda.
Były prezydent dodał również, że obecnie decyzja należy już do urzędującej głowy państwa.
Dziś wobec zaistniałych ostatnio faktów decyzja należy do pana prezydenta Nawrockiego. Oczywiście prezydent wysłucha opinii kapituły i z pewnością podejmując decyzję, weźmie pod uwagę wszelkie okoliczności i fakty. A te są różne — nie wszystkie pamiętane, nie wszystkie szerzej znane i nie wszystkie dostrzegane w obecnej atmosferze – zaznaczył.
Relacje Andrzeja Dudy i Wołodymyra Zełenskiego przez lata były bardzo bliskie, szczególnie po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku. Obaj przywódcy wielokrotnie spotykali się zarówno w Polsce, jak i w Kijowie. Sam Andrzej Duda został później odznaczony przez Ukrainę Orderem Wolności. Tym bardziej obecna dyskusja wokół najwyższego polskiego odznaczenia wywołuje duże emocje także w kontekście dotychczasowych relacji między oboma państwami.
Kiedy może zapaść decyzja? Potrzebny będzie jeszcze podpis premiera
Jak zapowiedział Karol Nawrocki, sprawa odebrania Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego ma zostać poruszona podczas posiedzenia Kapituły Orderu Orła Białego zaplanowanego na 8 czerwca. To właśnie wtedy prezydent ma formalnie przedstawić swoją propozycję dotyczącą cofnięcia odznaczenia przyznanego prezydentowi Ukrainy.
Procedura odebrania orderu nie jest jednak prosta. Zgodnie z obowiązującymi przepisami przesłanką do cofnięcia odznaczenia może być sytuacja, w której zostało ono przyznane na podstawie błędnych przesłanek albo gdy odznaczony dopuścił się czynu sprawiającego, że stał się niegodny wyróżnienia. Ostateczna decyzja prezydenta wymaga jednak kontrasygnaty premiera, co oznacza, że aby była prawnie skuteczna, musiałby podpisać ją również szef rządu Donald Tusk.
Premier odniósł się do decyzji Wołodymyra Zełenskiego dotyczącej nazwy ukraińskiej jednostki wojskowej. Szef rządu stwierdził, że nadanie jej imienia “Bohaterów UPA” ”jest niepokojące z punktu widzenia naszych relacji i narusza naszą wrażliwość historyczną”. Mimo tej krytycznej oceny nadal nie jest przesądzone, czy premier poparłby ewentualną decyzję o odebraniu Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego.