Jest reakcja Pałacu Prezydenckiego ws. odebrania orderu Zełenskiemu. Wydano komunikat

Niedawne posiedzenie Kapituły i nieudana dyplomacja

W poniedziałek 8 czerwca 2026 roku odbyło się posiedzenie Kapituły Orderu Orła Białego. Rzecznik prasowy Rafał Leśkiewicz poinformował na platformie X: 

„Dziś zebrała się Kapituła Orderu Orła Białego w sprawie Orderu nadanego Prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu. Kapituła przestawiła swoją opinię uczestniczącemu w obradach Prezydentowi RP Karolowi Nawrockiemu. Prezydent podejmie decyzję w odpowiednim czasie".

Spotkanie zwieńczyło intensywny weekend dyplomatyczny. Szef kancelarii prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow rozmawiał wcześniej w Warszawie między innymi z ministrem obrony Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem oraz szefem Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartoszem Grodeckim. Premier Donald Tusk ocenił w poniedziałek, że „dyplomacja nie przyniosła efektów" i zaapelował do obu prezydentów o bezpośrednią rozmowę.

Przyczyny kryzysu i tło historyczne UPA

Wniosek o odebranie odznaczenia złożył pod koniec maja prezydent Karol Nawrocki. Powodem stała się decyzja Wołodymyra Zełenskiego o nadaniu jednej z ukraińskich jednostek wojskowych imienia „Bohaterów UPA". Ruch Kijowa wywołał natychmiastowe oburzenie w Warszawie. Premier Donald Tusk uznał w piątek reakcję Nawrockiego za „zrozumiałą". Sam prezydent argumentował natomiast, że „gloryfikowanie UPA jest rzeczą, która dostarczyła rosyjskiej propagandzie wiele tlenu do dezinformacji".

Ukraińska Powstańcza Armia była organizacją kolaborującą podczas II wojny światowej z Niemcami. Formacja ta odpowiada za rzeź wołyńską, czyli ludobójstwo ludności polskiej na Kresach Wschodnich. W latach 1943–1945 ukraińscy nacjonaliści zamordowali tam około 100 tysięcy obywateli Polski, w tym kobiety i dzieci.

Okoliczności nadania najwyższego wyróżnienia

Order Orła Białego wręczył Wołodymyrowi Zełenskiemu w kwietniu 2023 roku ówczesny prezydent Andrzej Duda. Przyznanie odznaczenia było wtedy wyrazem solidarności i uznania dla postawy ukraińskiego przywódcy na arenie międzynarodowej. W oficjalnym dokumencie zapisano, że wyróżnienie nadano „w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka".

Decyzja ta zapadła w warunkach pełnej współpracy obu państw odpierających zewnętrzną agresję. Obecny spór wokół symboliki historycznej stawia jednak pod znakiem zapytania dotychczasowe fundamenty relacji dyplomatycznych i zmusza polskie władze do rewizji wcześniejszych postanowień.

Ustawowe procedury pozbawienia orderu

Proces odbierania odznaczeń państwowych w Rzeczypospolitej Polskiej reguluje ustawa o orderach i odznaczeniach. Przepisy wskazują jednoznacznie, że decydowanie o tych wyróżnieniach to osobista prerogatywa urzędującego prezydenta. Ustawa zezwala na podjęcie procedury z własnej inicjatywy głowy państwa lub na wniosek innych uprawnionych podmiotów. Pozbawienie orderu następuje „w razie stwierdzenia, że nadanie orderu lub odznaczenia nastąpiło w wyniku wprowadzenia w błąd albo odznaczony dopuścił się czynu, wskutek którego stał się niegodny orderu lub odznaczenia".

Karol Nawrocki dysponuje już wymaganą opinią członków Kapituły. Zgodnie z komunikatem przekazanym przez rzecznika Rafała Leśkiewicza ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie statusu wyróżnienia Wołodymyra Zełenskiego zapadnie w odpowiednim terminie.