Głosowanie nad prezesem IPN wycofane z obrad Sejmu. Czarzasty ogłosił decyzję

Głosowanie nad prezesem IPN nagle wycofane z obrad Sejmu

W piątkowy poranek posłowie mieli zająć się wnioskiem dotyczącym powołania dr. Mateusza Szpytmy na stanowisko prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Kandydaturę historyka rekomendowało wcześniej kolegium IPN po przeprowadzeniu konkursu, a pozytywną opinię wydała również sejmowa Komisja Sprawiedliwości. Ostatecznie jednak punkt został niespodziewanie wykreślony z porządku obrad Sejmu. Informację oficjalnie potwierdził marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty, ogłaszając wycofanie głosowania nad wyborem nowego szefa IPN.

Z kolei Polsat News informował wcześniej, że do takiego scenariusza może dojść z powodu braku wystarczającego poparcia dla kandydata. W sprawie głos zabrał także wicemarszałek Sejmu Piotr Zgorzelski. 

To bardzo dobry historyk, ale głosowania na tym Sejmie nie będzie — powiedział Zgorzelski cytowany przez “Fakt”.

Według medialnych doniesień wokół kandydatury miały pojawić się podziały również wśród partii tworzących koalicję rządzącą. Oficjalnych powodów wykreślenia punktu z porządku obrad jednak nie podano.

Historycy i byli pracownicy IPN apelowali do posłów

Na kilka godzin przed planowanym głosowaniem szerokim echem odbił się list otwarty skierowany do parlamentarzystów. Dokument podpisało 170 historyków, naukowców i byłych pracowników IPN. Wśród sygnatariuszy znaleźli się m.in. Antoni Dudek, Paweł Machcewicz, Małgorzata Szejnert oraz Stanisław Obirek.

Autorzy listu krytycznie ocenili kandydaturę dr. Mateusza Szpytmy, zarzucając mu udział w politycznym zaangażowaniu Instytutu Pamięci Narodowej. 

Wbrew budowanej narracji o swojej apolityczności i profesjonalizmie Mateusz Szpytma był i jest nadal jedną z twarzy skrajnego upolitycznienia IPN, który na przestrzeni ostatnich 10 lat stał się de facto partyjną przybudówką PiS – możemy przeczytać w liście.

Sygnatariusze podkreślali również, że wybór nowego prezesa IPN powinien być poprzedzony szeroką debatą dotyczącą przyszłości instytucji oraz jej niezależności. List szybko stał się jednym z głównych tematów politycznych rozmów w Sejmie. Choć nie wiadomo, czy to właśnie on przesądził o wycofaniu głosowania, media wskazują, że mógł znacząco wpłynąć na atmosferę wokół kandydatury i kalkulacje polityczne części posłów.

Kim jest dr Mateusz Szpytma?

Mateusz Szpytma urodził się w 1975 roku. Studiował historię i nauki polityczne na Uniwersytet Jagielloński, gdzie obronił doktorat poświęcony działalności Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego w województwie krakowskim w latach 1949–1956. Z Instytutem Pamięci Narodowej związany jest od 2000 roku, kiedy rozpoczął pracę w krakowskim oddziale instytucji.

Szpytma był współtwórcą i dyrektorem otwartego w 2016 roku Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów. W tym samym roku został wiceprezesem IPN. W kolejnych latach zasiadał również w Radzie Programowej Żydowski Instytut Historyczny oraz Radzie Muzeum przy Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

W 2024 roku historyk został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Wcześniej otrzymał także brązowy i srebrny Krzyż Zasługi. Kandydatura Szpytmy pojawiła się po tym, jak poprzedni prezes IPN Karol Nawrocki zwyciężył w wyborach prezydenckich w 2025 roku. Przez ostatnie miesiące obowiązki prezesa pełnił dr hab. Karol Polejowski, którego wcześniejsza kandydatura została odrzucona przez Sejm.