CBA zatrzymuje Jacka Żalka. Śledczy badają aferę NCBiR

Zatrzymanie Jacka Żalka przez CBA w sprawie NCBiR

Zatrzymanie byłego posła Jacka Żalka przez Centralne Biuro Antykorupcyjne odbiło się szerokim echem ze względu na jego wcześniejszą aktywność polityczną oraz pełnione funkcje publiczne. Według ustaleń mediów operacja miała zostać przeprowadzona w związku z działaniami prowadzonymi przez organy ścigania, które od dłuższego czasu analizują nieprawidłowości w obszarze wydatkowania środków publicznych.

Sprawa nie jest odosobniona, ponieważ wpisuje się w szerszy kontekst kontroli projektów finansowanych ze środków krajowych i europejskich. W tym przypadku szczególną uwagę śledczych zwróciły mechanizmy związane z funkcjonowaniem instytucji wspierających rozwój innowacji. Właśnie ten obszar od miesięcy pozostaje w centrum zainteresowania służb, które badają przepływy finansowe i sposób zawierania umów.

Prokuratura Europejska bada nieprawidłowości w programach unijnych

Kluczowym elementem sprawy ma być postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Europejską, które dotyczy nieprawidłowości w funkcjonowaniu Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Według dostępnych informacji analizowane są projekty finansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, w ramach których miało dochodzić do nieprawidłowości przy przyznawaniu i rozliczaniu grantów.

Śledczy badają m.in. mechanizmy zawierania umów inwestycyjnych i grantowych, które były realizowane przy udziale funduszu Scitech Fund. Projekty te były powiązane z programem „Inteligentny Rozwój 2014–2020 – BRIDGE ALFA” oraz konkursem „Szybka Ścieżka – Innowacje Cyfrowe”. To właśnie te instrumenty finansowe miały stać się jednym z głównych punktów zainteresowania prokuratury, która sprawdza, czy środki były wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem.

Wątek europejski nadaje sprawie dodatkowego ciężaru, ponieważ obejmuje on fundusze pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, co oznacza zwiększony nadzór i szerszy zakres postępowania niż w standardowych krajowych śledztwach.

Afera NCBiR i wcześniejsze zarzuty wobec 33 osób

Sprawa, w którą obecnie wpisuje się zatrzymanie Jacka Żalka, ma swój wcześniejszy kontekst. Już wcześniej Prokuratura Regionalna w Warszawie informowała o skierowaniu aktu oskarżenia przeciwko kilkudziesięciu osobom, które miały być związane z mechanizmem wyłudzania środków z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.

Według tych ustaleń chodziło o działania o charakterze zorganizowanym, w ramach których miało dojść do wyłudzenia kilku milionów złotych, a także próby uzyskania znacznie większych kwot sięgających dziesiątek milionów. W komunikatach prokuratury wskazywano na rozbudowaną strukturę powiązań i wieloetapowy sposób działania, obejmujący różne podmioty uczestniczące w realizacji projektów.

Warto przy tym zaznaczyć, że sam Jacek Żalek w przeszłości pełnił funkcję w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, a także był związany z różnymi ugrupowaniami politycznymi – od Platformy Obywatelskiej, przez Polski Razem i Porozumienie, aż po Partię Republikańską. W 2023 roku zrezygnował ze stanowiska w rządzie w związku z wcześniejszymi doniesieniami dotyczącymi NCBiR, co pokazuje, że jego nazwisko pojawia się w kontekście tej sprawy już od dłuższego czasu.