Pukają do drzwi w całej Polsce i kontrolują jeden dokument. Kara to nawet 5000 zł

Czym jest CEEB i kto musi złożyć deklarację?

Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków to ogólnopolska baza źródeł ciepła i spalania paliw, tworzona z informacji przekazywanych przez właścicieli i zarządców budynków. Gromadzi dane o źródłach ciepła o mocy nominalnej mniejszej niż 1 MW. System działa od 1 lipca 2021 roku i obejmuje zarówno budynki mieszkalne, jak i niemieszkalne. Obowiązek składania deklaracji CEEB dotyczy każdego nowo zainstalowanego urządzenia grzewczego – kotłów na paliwo stałe, instalacji gazowych, pomp ciepła, kominków oraz innych systemów ogrzewania.

Dla źródeł ciepła istniejących przed 1 lipca 2021 roku ostateczny termin zgłoszenia upłynął 30 czerwca 2022 roku. Dla nowych instalacji uruchomionych po 1 lipca 2021 roku na zgłoszenie masz zaledwie 14 dni od daty pierwszego uruchomienia. Ten sam 14-dniowy termin obowiązuje, gdy zmieniasz system ogrzewania – wymieniasz kocioł, dodajesz pompę ciepła. Nawet kominek rekreacyjny, odpalany okazjonalnie, ale trwale zainstalowany, podlega obowiązkowi deklaracji.

Deklarację można złożyć elektronicznie przez stronę zone.gunb.gov.pl lub w formie papierowej w urzędzie gminy. Obowiązują dwa formularze: Deklaracja A dla budynków mieszkalnych i Deklaracja B dla budynków niemieszkalnych. Po wypełnieniu i wysłaniu dokumentu użytkownik ma możliwość pobrania lub wydrukowania potwierdzenia złożenia wniosku. Deklarację sprawdzić można samodzielnie przez stronę ceeb.gov.pl, klikając przycisk „Sprawdź swoją deklarację".

Co istotne, brak deklaracji w CEEB może sprawić, że wniosek o dofinansowanie np. wymiany pieca zostanie odrzucony z powodów formalnych. Coraz więcej gmin i instytucji jasno komunikuje: jeśli nie ma wpisu w CEEB, nie ma pieniędzy na wymianę pieca. Dotyczy to programów ogólnopolskich, lokalnych dopłat gminnych i innych rodzajów wsparcia przy modernizacji źródła ciepła.

Kto może zapukać do drzwi i jakie ma uprawnienia?

Wielu właścicieli nieruchomości błędnie zakłada, że do ich domu mogą wejść wyłącznie policja lub prokuratura. W sprawach nadzoru budowlanego i kontroli źródeł ciepła katalog uprawnionych służb jest znacznie szerszy. Do drzwi mogą zapukać:

 

• strażnicy miejscy i gminni wyposażeni w uprawnienia do kontroli przestrzegania przepisów antysmogowych,
• pracownicy urzędu gminy lub miasta posiadający imienne upoważnienie wydane przez wójta lub burmistrza,
• kominiarze z uprawnieniami mistrzowskimi, którzy od września 2023 roku rejestrują wyniki każdego przeglądu bezpośrednio w systemie CEEB.

Urzędnicy sprawdzają, czy faktyczne źródło ciepła w kotłowni pokrywa się z tym, co zostało oficjalnie zadeklarowane w systemie. Jeśli właściciel w deklaracji wskazał pompę ciepła, a w piwnicy stoi kocioł węglowy – jest to podstawa do natychmiastowego wszczęcia postępowania wykroczeniowego.

Właściciel nieruchomości jest prawnie zobowiązany do wpuszczenia uprawnionych kontrolerów na teren posesji i do pomieszczenia, w którym znajduje się urządzenie grzewcze. Utrudnianie lub udaremnienie kontroli jest traktowane przez polskie prawo jako przestępstwo. W takim scenariuszu urzędnicy odstępują od czynności i wracają z asystą policji, a właściciel naraża się nie tylko na kary za braki w dokumentacji, lecz również na zarzuty karne za utrudnianie działań organom administracji państwowej.

Protokół kominiarski i świadectwo energetyczne – dwa dodatkowe dokumenty pod lupą

Obok deklaracji CEEB kontrolerzy coraz częściej weryfikują dwa inne dokumenty. Pierwszym jest protokół z przeglądu kominiarskiego. Zgodnie z ustawą Prawo budowlane (art. 62) oraz obowiązującymi przepisami, w budynkach ogrzewanych paliwem stałym przegląd kominowy należy wykonywać co najmniej cztery razy w roku. Dla kotłów gazowych i olejowych wystarczy raz w roku, choć czyszczenie przewodów spalinowych od palenisk opalanych paliwem płynnym i gazowym musi następować co najmniej raz na 6 miesięcy – wynika to z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków.

Od września 2023 roku papierowy protokół z wizyty kominiarza nie jest już wystarczający. Jedyną ważną formą potwierdzenia wykonania przeglądu jest elektroniczny protokół w systemie CEEB (e-protokół), co oznacza cyfrową kontrolę nad bezpieczeństwem instalacji grzewczych w całym kraju. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ma bezpośredni dostęp do bazy danych wszystkich wykonanych przeglądów – brak e-protokołu oznacza automatycznie brak ważnego przeglądu.

Zaniedbanie przeglądu może skutkować mandatem do 500 zł nakładanym przez powiatowego inspektora nadzoru budowlanego oraz problemami z wypłatą odszkodowania przez ubezpieczyciela w razie szkody. Towarzystwa ubezpieczeniowe traktują brak aktualnej dokumentacji kominiarskiej jako użytkowanie budynku niezgodne z przepisami przeciwpożarowymi – i na tej podstawie odmawiają wypłaty odszkodowania po pożarze sadzy.

Drugi weryfikowany dokument to świadectwo charakterystyki energetycznej. Za sprzedaż lub wynajem nieruchomości bez ważnego świadectwa energetycznego grozi kara grzywny nawet do 5 000 zł. Notariusz sporządzający akt notarialny sprzedaży ma obowiązek odnotować przekazanie świadectwa. Grzywna do 5 000 zł może zostać nałożona w sytuacji, gdy właściciel nie przekaże świadectwa nabywcy przy zawarciu aktu notarialnego albo najemcy przy podpisaniu umowy najmu. Ryzyko kary pojawia się także wtedy, gdy posługuje się dokumentem nieaktualnym, na przykład po przeprowadzeniu istotnej termomodernizacji.

Co ważne, nabywca ani najemca nie mogą zrzec się prawa do otrzymania świadectwa – jeszcze kilka lat temu była to nagminna praktyka stosowana przy sprzedaży nieruchomości, dziś notariusz ma obowiązek odnotować w akcie, czy dokument został przekazany. Samo wyrobienie świadectwa kosztuje zazwyczaj od 250 do 2 000 zł, a proces jego uzyskania trwa średnio 1–3 dni robocze.

Jak zabezpieczyć się przed mandatem – lista kontrolna

Zanim do Twoich drzwi zapuka inspektor, warto samodzielnie zweryfikować stan dokumentacji. Kluczowe kroki:

• sprawdź deklarację CEEB na stronie ceeb.gov.pl – czy w ogóle ją złożyłeś i czy dane są aktualne. Jeśli w ciągu ostatnich lat wymieniałeś kocioł, instalowałeś pompę ciepła lub montowałeś kominek, a nie aktualizowałeś deklaracji w ciągu 14 dni od uruchomienia urządzenia – zrób to jak najszybciej. Karę za brak deklaracji można uniknąć, jeżeli uda się ją złożyć przed otrzymaniem od władz wiadomości o popełnieniu wykroczenia,
• sprawdź e-protokoły kominiarskie w systemie CEEB – upewnij się, że kominiarz zarejestrował przegląd elektronicznie. Sam papierowy dokument pozostawiony podczas wizyty nie jest już dowodem ważnego przeglądu,
• jeśli planujesz sprzedać lub wynająć nieruchomość – zamów świadectwo charakterystyki energetycznej u audytora wpisanego do Centralnego Rejestru Charakterystyki Energetycznej Budynków prowadzonego przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Koszt certyfikatu jest wielokrotnie niższy niż ewentualna grzywna,
• właściciele pomp ciepła bez dodatkowego kotła ogrzewający dom wyłącznie prądem lub pompą ciepła są zwolnieni z obowiązku przeglądów kominiarskich – instalacje te nie wytwarzają spalin. Obowiązek wraca jednak, gdy pompa współpracuje z kotłem gazowym lub olejowym w systemie hybrydowym.

Nasilone kontrole to przede wszystkim efekt pełnego uruchomienia przez GUNB narzędzi analitycznych opartych na danych z CEEB. Urzędnicy mogą teraz krzyżowo weryfikować wpisy w ewidencji z danymi z programu Czyste Powietrze, wnioskami o dopłaty do ogrzewania i rejestrami kominiarskimi – bez konieczności fizycznej wizyty na posesji. Brak deklaracji lub wyraźna niezgodność między wpisem a wnioskiem o dofinansowanie to sygnał, który kieruje inspektora pod konkretny adres.

Źródło: Goniec.pl