Piątek trzynastego. Skąd wziął się przesąd? Historia i fakty

Mroczne korzenie. Od Biblii do Templariuszy

Za historyczny moment, który przypieczętował pechowość tej daty, uznaje się piątek 13 października 1307 roku. To właśnie tego dnia, król Francji, Filip IV Piękny, przeprowadził masowe aresztowania pośród osób z zakonu Templariuszy. Rycerzy oskarżono o herezję i poddano torturom, a legenda głosi, że wielki mistrz Jacques de Molay, płonąc na stosie, przeklął króla i papieża, utrwalając przekonanie o złowrogiej naturze tego dnia.

Dlaczego trzynastka przeraża?

Aby zrozumieć lęk przed trzynastką (triskaidekafobię), należy przyjrzeć się znaczeniu liczby 12. W numerologii i kulturze dwunastka jest symbolem pełni i doskonałości. Mamy 12 miesięcy w roku, 12 znaków zodiaku, 12 godzin dnia i nocy oraz 12 apostołów. Liczba 13 pojawia się jako element zaburzający tę harmonię, tym samym stając się „nieproszonym gościem”, który wprowadza chaos w uporządkowany świat.

W mitologii nordyckiej znana jest opowieść o uczcie w Walhalli, na którą przybyło dwunastu bogów. Niezaproszony, trzynasty gość bóg oszustwa Loki, doprowadził do śmierci ukochanego przez wszystkich boga Baldura. Ta pierwotna niechęć do trzynastki ewoluowała przez wieki, znajdując odzwierciedlenie nawet w dzisiejszej architekturze, gdzie w wielu budynkach (zwłaszcza w USA) świadomie pomija się numerację trzynastego piętra.

Paraskewidekatriafobia. Gdy lęk staje się fobią

Choć dla wielu to tylko zabawa, dla części społeczeństwa piątek trzynastego jest źródłem realnego paraliżu decyzyjnego. Zjawisko to zyskało nawet swoją naukową nazwę, czyli paraskewidekatriafobia. Psycholodzy wskazują, że lęk ten często działa na zasadzie samospełniającej się przepowiedni. Osoba przekonana o nadchodzącym nieszczęściu staje się bardziej nerwowa i rozproszona, co realnie zwiększa ryzyko wypadku czy błędu w pracy.

Współczesne media i popkultura dodatkowo podsycają te emocje. Seria horrorów „Piątek trzynastego” z ikoną kina grozy, Jasonem Voorheesem, trwale wpisała tę datę w ramy popkulturowego święta strachu. Dzięki temu przesąd, zamiast odejść do lamusa, po prostu zyskał drugie życie w cyfrowej rzeczywistości.

Fakty kontra mity. Co mówią statystyki?

Mimo powszechnych obaw, twarde dane często przeczą tezie o wyjątkowej pechowości tego dnia. Analizy firm ubezpieczeniowych (m.in. z Holandii) wielokrotnie wykazywały, że w piątki trzynastego dochodzi do mniejszej liczby wypadków drogowych, pożarów czy kradzieży niż w inne piątki. Ludzie, bojąc się pecha, zachowują większą ostrożność. Rzadziej podejmują ryzykowne decyzje finansowe, jeżdżą wolniej i uważniej obserwują otoczenie. W tym ujęciu „pechowa” data paradoksalnie staje się jednym z najbezpieczniejszych dni w roku.

źródło: Goniec.pl