Masz receptę? Sprawdź, czy lek należy Ci się za 0 zł – aktualny poradnik

Kto może skorzystać z programu „Leki 65+”?

Fundamentem programu jest kryterium wieku. Uprawnienie do darmowych medykamentów nabywa się z chwilą ukończenia 65 lat. System weryfikuje tę informację automatycznie na podstawie numeru PESEL. Ważne jest jednak rozróżnienie. Osiągnięcie wieku emerytalnego nie jest tożsame z prawem do darmowych leków, tutaj kluczowa jest granica 65. roku życia.

Program obejmuje osoby ubezpieczone. Warto podkreślić, że darmowe leki nie są „rozdawnictwem” dla każdego, przysługują one pacjentom, u których lekarz zdiagnozuje konkretne schorzenie wymienione w opisie danego leku na liście refundacyjnej. Oznacza to, że jeśli lek jest darmowy w leczeniu nadciśnienia, a pacjent chce go stosować w innym celu (poza wskazaniami), może zostać naliczona odpłatność.

Przełomowe zmiany w wystawianiu recept z kodem „S”

Przez długi czas seniorzy skarżyli się na biurokrację, która ograniczała możliwość wypisywania darmowych leków. Przez długi czas prawo do wypisania darmowych leków posiadali wyłącznie: lekarze Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ), czyli najczęściej lekarze rodzinni, a także pielęgniarki i położne POZ. 

W praktyce, oznaczało tom, że jeżeli senior udał się do lekarza specjalisty (np. kardiologa, neurologa czy diabetologa) w poradni specjalistycznej, to lekarz nie mógł, mimo że widział wskazania medyczne i wiedział, że dany lek jest na liście darmowej, wystawić recepty z kodem „S” . Jako alternatywę, wypisywał receptę z refundacją (np. 30% lub ryczałt) albo przekazywał pacjentowi zaświadczenie o leczeniu, z którym senior musiał iść do swojego lekarza rodzinnego. Od lutego 2025 roku obowiązują znacznie bardziej liberalne przepisy, które ułatwiają życie pacjentom. Obecnie receptę z uprawnieniem dodatkowym „S” może wystawić:

• Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ);
• Lekarz specjalista (np. kardiolog, neurolog, diabetolog) przyjmujący w ramach NFZ;
• Lekarz w gabinecie prywatnym (pod warunkiem posiadania uprawnień do wystawiania recept refundowanych);
• Lekarz dentysta;
• Pielęgniarka i położna (uprawnione do wypisywania recept);
• Farmaceuta (w ramach recepty kontynuowanej lub pro auctore/pro familiae).

To ogromne ułatwienie, które eliminuje konieczność „przepisywania” u lekarza rodzinnego, recept od specjalisty. Obecnie, każda wizyta, nawet ta komercyjna, może zakończyć się otrzymaniem receptą na bezpłatne leki.

Jakie leki znajdują się na aktualnej liście darmowych preparatów?

Wykaz darmowych leków, znany jako lista „S”, jest częścią obwieszczenia refundacyjnego Ministerstwa Zdrowia. Dokument ten jest aktualizowany co kwartał (styczeń, kwiecień, lipiec, październik). W 2026 roku lista obejmuje już ponad 3600 pozycji, co stanowi potężną bazę substancji czynnych dostępnych bez dopłaty.

Wśród darmowych medykamentów znajdują się grupy leków, które są stosowane w najczęstszych chorobach przewlekłych, m.in.:

• Choroby układu krążenia. Leki na nadciśnienie tętnicze, cholesterol (statyny), leki przeciwzakrzepowe.
• Cukrzyca. Insuliny oraz nowoczesne doustne leki przeciwcukrzycowe.
• Choroby dróg oddechowych. Preparaty na astmę i POChP.
• Choroby neurologiczne. Leki stosowane w chorobie Alzheimera oraz Parkinsona.
• Zdrowie psychiczne. Leki przeciwdepresyjne i przeciwlękowe.
• Osteoporoza i urologia. Preparaty wzmacniające kości oraz leki stosowane w przerostach prostaty.

Aby sprawdzić, czy lek jest darmowy, można skorzystać z wyszukiwarki w aplikacji mojeIKP lub na stronie pacjent.gov.pl. Wystarczy wpisać nazwę handlową lub substancję czynną.

Praktyczne wskazówki: Jak nie popełnić błędu w aptece?

Aby mieć pewność, o braku konieczności zapłaty, należy zwrócić uwagę na kilka szczegółów już podczas wizyty u lekarza. Po pierwsze, należy wyraźnie zaznaczyć, że ukończyło się 65 lat (choć lekarz widzi to w systemie e-zdrowie). Po drugie, kluczowe jest sprawdzenie, czy na wydruku informacyjnym lub w systemie e-recepty widnieje kod „S”. Jeśli lekarz zapomni wpisać kod, farmaceuta w aptece nie ma prawa uzupełnić tego uprawnienia samodzielnie (chyba że wystawia receptę farmaceutyczną). W takim przypadku pacjent musiałby zapłacić kwotę ryczałtową lub procentową (np. 30% lub 50%), zamiast otrzymać lek bezpłatnie. Należy także pamiętać, że darmowe są tylko te leki, które znajdują się na liście refundowanej. Jeśli lekarz przepisze nowoczesny zamiennik, który nie jest objęty listą „S”, pacjent będzie musiał za niego zapłacić pełną cenę lub cenę z częściową refundacją. 

źródło: MZ, NFZ