Zmiany w przepisach UE dotyczące kranówki. Polska musi się dostosować

Jakie nowe obowiązki nakłada na Polskę i inne kraje UE?

Zaktualizowana dyrektywa dotycząca wody pitnej nakłada na państwa członkowskie Unii Europejskiej, w tym Polskę, obowiązek wprowadzenia zharmonizowanego monitorowania poziomów substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) w wodzie przeznaczonej do spożycia. Zgodnie z nowymi wytycznymi, kraje te muszą regularnie badać stężenie tych związków w wodzie kranowej, aby zapewnić pełną zgodność z przyjętymi normami jakościowymi.

W rezultacie implementacji tych przepisów rządy państw zostają zobligowane do aktywnej ochrony zdrowia obywateli w sytuacjach wykrycia zanieczyszczenia PFAS. W przypadku przekroczenia dopuszczalnych wartości progowych konieczne jest podjęcie działań naprawczych mających na celu obniżenie poziomu tych substancji, a jednocześnie państwa członkowskie mają obowiązek poinformowania opinii publicznej o wystąpieniu takich przekroczeń.

Jakie procedury raportowania i reagowania na przekroczenia norm PFAS przewiduje nowa dyrektywa UE?

Nowe regulacje dotyczące monitorowania PFAS w wodzie pitnej weszły w życie w całej Unii Europejskiej w poniedziałek, 12 stycznia, o czym poinformowała Komisja Europejska. Jednocześnie dyrektywa wprowadza uproszczony system raportowania, który ogranicza zakres danych podlegających ścisłym wymogom sprawozdawczym. Kraje członkowskie są obecnie zobowiązane do regularnego informowania Komisji Europejskiej o wynikach przeprowadzonych testów oraz do niezwłocznego zgłaszania incydentów związanych z naruszeniem norm PFAS.

Zgodnie z danymi dotyczącymi procedur reagowania, ochrona zdrowia publicznego w obliczu zanieczyszczenia może być realizowana poprzez dodanie kolejnych etapów do procesu technologicznego oczyszczania wody. Alternatywnym rozwiązaniem, stosowanym w sytuacjach krytycznych, jest wyłączenie z eksploatacji i zamknięcie zanieczyszczonych studni.

Jaki jest główny cel i znaczenie dyrektywy w kontekście ochrony zdrowia publicznego i bezpieczeństwa

Obecność substancji PFAS w wodzie kranowej jest identyfikowana jako narastający problem techniczny i zdrowotny, co potwierdziła Jessika Roswall, komisarz ds. środowiska, wskazując na rosnącą skalę tego zjawiska w całej Europie. W oficjalnym komunikacie Komisji Europejskiej podkreślono, że dyrektywa stanowi realizację kluczowego celu Strategii Odporności Wodnej, gwarantując prawo do bezpiecznej wody pitnej, oraz jest odpowiedzią na zapotrzebowanie na działania zwalczające zanieczyszczenia europejskich źródeł wody.

Co więcej, zharmonizowane limity oraz obligatoryjne monitorowanie dostarczają państwom członkowskim niezbędnych narzędzi prawnych do szybkiego wykrywania i eliminowania zagrożeń chemicznych. Takie podejście ma na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia publicznego poprzez systematyczne ograniczanie ekspozycji na szkodliwe związki.

Czym są PFAS, jakie są ich źródła i dlaczego stanowią zagrożenie dla zdrowia?

PFAS to grupa związków określanych mianem „wiecznych chemikaliów”, co wynika z ich wyjątkowej trwałości w środowisku naturalnym. Proces biodegradacji tych substancji jest niezwykle długotrwały i może trwać od kilkudziesięciu do nawet kilkuset lat. Zgodnie z danymi analitycznymi PFAS przenikają do zasobów wody pitnej przede wszystkim poprzez ścieki przemysłowe oraz w wyniku stosowania pestycydów w rolnictwie.

Zagrożenie zdrowotne wynikające z ekspozycji na te substancje jest znaczące, gdyż są one powiązane z występowaniem nowotworów prostaty, nerek oraz jąder. Dodatkowo dane literaturowe wskazują na ich negatywny wpływ na funkcjonowanie wątroby oraz wywoływanie przewlekłych chorób nerek.