Polska bez planu B? Bartosiak: "Musimy się przygotować"

Zmierzch „dobrotliwego imperium”

Kończy się epoka Pax Americana – świata względnego pokoju, utrzymywanego dzięki amerykańskiej hegemonii militarnej, finansowej i politycznej. Ten system nie załamuje się pod naporem zewnętrznych wrogów, lecz zwija się od środka. Amerykańskie elity uznały bowiem, że dotychczasowy model podtrzymywania globalnego porządku przestał być dla nich opłacalny.

W ocenie Bartosiaka, Stany Zjednoczone stoją dziś przed wyborem: albo ograniczą swoją globalną rolę, albo spróbują przekształcić ją w znacznie bardziej brutalną i bezpośrednią formę dominacji.

– Amerykanie mogą dojść do wniosku, że nie chcą się wycofywać, lecz zamienić swoją pozycję na w pełni hegemonistyczną w obszarze relacji handlowych i finansowych: utrzymać prymat dolara i w ten sposób zdusić Chiny – mówi Gońcowi Bartosiak.

Dotychczasowa wojna handlowa z Pekinem nie przyniosła oczekiwanych rezultatów, a Waszyngton nie dysponuje już wystarczającą przewagą, by narzucić reguły gry na dawnych zasadach. Europa w tej nowej układance zostaje zepchnięta na dalszy plan – zmuszona do samodzielnego mierzenia się z konsekwencjami zmiany amerykańskiej strategii.

Tajwan – węzeł systemowy świata

Najpoważniejszym punktem zapalnym nadchodzących lat pozostaje Tajwan. Nie jest to konflikt lokalny ani regionalny, lecz miejsce, w którym może rozstrzygnąć się kształt globalnego systemu na całe dekady. Dla Chin zjednoczenie wyspy z kontynentem jest kluczowym elementem projektu „wielkiego renesansu narodu”, forsowanego przez Xi Jinpinga.

Pekin systematycznie podnosi presję militarną, przeprowadzając ćwiczenia symulujące blokadę morską i okrążenie wyspy. Amerykańskie służby wywiadowcze zakładają, że Chiny osiągną pełną zdolność do operacji przeciwko Tajwanowi już w 2027 roku.

– Tajwan nie jest dziś problemem lokalnym ani regionalnym. To węzeł systemowy globalnego układu sił. Punkt zapalny nie polega na tym, czy dojdzie do eskalacji, lecz kiedy i w jakiej formie: kinetycznej, hybrydowej czy ekonomicznej – podkreśla Bartosiak w rozmowie z Gońcem. 

Ewentualny konflikt w Azji Wschodniej sparaliżowałby światową gospodarkę, ponieważ Tajwan jest kluczowym ogniwem produkcji zaawansowanych technologii. Jednocześnie oznaczałby on drastyczne ograniczenie amerykańskich możliwości wsparcia Europy. W takiej sytuacji Stany Zjednoczone byłyby w stanie zapewnić kontynentowi jedynie „strategiczne minimum” – niewystarczające do skutecznego odstraszania Rosji.

Polska wobec załamania systemu

Dla Polski ta zmiana oznacza konieczność radykalnego przemyślenia własnej strategii bezpieczeństwa. System, w którym funkcjonowała od 1989 roku – oparty na stabilności Zachodu i amerykańskich gwarancjach – może przestać istnieć w dotychczasowej formie.

– Dla Polski ten moment oznacza jedno: po raz pierwszy od 1989 roku musimy planować bezpieczeństwo nie w ramach systemu, lecz na wypadek jego załamania – podkreśla Bartosiak.

Oznacza to potrzebę głębokiej reformy sił zbrojnych, rozwoju własnego przemysłu technologicznego oraz zdolności operacyjnych – zwłaszcza w obszarze dronów, systemów rakietowych i nowoczesnych technologii pola walki. Polska, zdaniem rozmówcy, nie może pozwolić sobie na rolę biernego wykonawcy cudzych strategii ani na uzależnienie od decyzji odległych centrów władzy.

W świecie, w którym historia gwałtownie przyspiesza, a dotychczasowe fundamenty porządku zaczynają pękać, nie wystarczy już zarządzanie kryzysowe ani kosmetyczne korekty. Potrzebne są własne narzędzia, własne zdolności i własna definicja interesu państwowego – zanim cały dotychczasowy porządek runie.

Źródło: Goniec