Islandia idzie do urn. Parlament zarządził referendum w sprawie negocjacji z UE

Wyniki głosowania i treść pytania

Za rozpisaniem plebiscytu opowiedziało się 34 parlamentarzystów z koalicji rządowej, przeciw było 8 deputowanych, a czterech wstrzymało się od głosu. Zgodnie z decyzją Althingu obywatele odpowiedzą na pytanie: 

„Czy Islandia powinna wznowić negocjacje akcesyjne z UE?". 

Parlament odrzucił propozycję opozycji, która domagała się sformułowania „rozpocząć negocjacje". Przepadła również poprawka mniejszości parlamentarnej zakładająca przesunięcie terminu głosowania na 17 października.

Przedstawiciele władz podkreślili, że ewentualne poparcie dla wznowienia rozmów nie oznacza automatycznego wejścia do Wspólnoty. Gdyby strony wypracowały warunki członkostwa, w kraju zostałoby zorganizowane kolejne, ostateczne referendum.

Powrót do zamrożonego procesu

Islandia złożyła wniosek o członkostwo w Unii Europejskiej w 2009 roku, co było bezpośrednio związane z ówczesnym kryzysem finansowym. Proces akcesyjny zamrożono jednak w 2013 roku z powodu obaw przed rozpadem strefy euro, a dwa lata później starania te całkowicie wstrzymano.

Obecna decyzja parlamentu wynika z umowy zawartej przez nową większość rządzącą, która uformowała się po przedterminowych wyborach w 2024 roku. W skład koalicji weszły socjaldemokratyczny Sojusz, liberalne Odrodzenie oraz Partia Ludowa. Ugrupowania te zobowiązały się do przeprowadzenia plebiscytu do 2027 roku, nie określając wówczas dokładnej daty. Tę wyznaczono ostatecznie na sierpień bieżącego roku.

Spory wokół rybołówstwa i geopolityki

Zdaniem ekspertów zbliżenie Islandii do struktur unijnych ma wymiar strategiczny, szczególnie w kontekście rosnącego znaczenia Arktyki oraz roszczeń USA wobec Grenlandii. Główną przeszkodą w integracji pozostaje jednak ochrona islandzkiego sektora rybołówstwa przed unijnymi kwotami połowowymi.

Jak opisywał „New York Times", właśnie ta kwestia wywołuje w kraju największe emocje. Lokalni rybacy, cytowani przez amerykańskie media, wyrażają obawy przed utratą kontroli nad własnymi akwenami i napływem zagranicznych flot. Przeciwnicy integracji powołują się przy tym na przykład Irlandii, gdzie unijne regulacje doprowadziły do pogorszenia sytuacji tamtejszych społeczności rybackich.

Islandia pozostaje członkiem NATO i posiada dwustronną umowę obronną ze Stanami Zjednoczonymi.