Trudna sytuacja w służbie zdrowia. Szpitale zwracają się do rządu

Systemowe źródła kryzysu finansowego

Sytuacja w ochronie zdrowia osiągnęła poziom krytyczny, co potwierdzają przedstawiciele samorządów podczas ostatnich obrad. Samorządowcy podkreślają, że ciężar utrzymania ciągłości opieki medycznej spoczywa niemal w całości na barkach lokalnych władz, mimo braku realnego wsparcia ze strony Ministerstwa Zdrowia. W tym kontekście prezes organizacji wskazuje na fundamentalne błędy w zarządzaniu centralnym:

„Sytuacja w ochronie zdrowia jest dziś skrajnie trudna. Samorządy prowadzące szpitale od miesięcy mierzą się z narastającymi problemami finansowymi, kadrowymi i organizacyjnymi, które nie są efektem lokalnych decyzji, lecz konsekwencją rozwiązań systemowych” – podkreśla prezes ZPP Andrzej Płonka.

Brak wdrożenia zapowiadanych reform sprawia, że szpitale funkcjonują w stanie permanentnej niepewności.

Pułapka nadwykonań i niższe kontrakty

Finansowa niestabilność placówek jest potęgowana przez problem nieuregulowanych płatności za tzw. nadwykonania limitowane, których wartość sięga obecnie około 4,5 mld zł. Sytuację pogarsza fakt, że tegoroczne kontrakty z Narodowym Funduszem Zdrowia są nawet o 10% niższe niż w ubiegłym roku, co zmusza szpitale do szybszego zadłużania się. Placówki medyczne wpadają w pułapkę kosztów, szczególnie w obszarze programów lekowych, gdzie limity wyczerpują się błyskawicznie. Samorządy stanowczo sprzeciwiają się szukaniu oszczędności poprzez obniżanie wycen świadczeń czy pogarszanie standardów żywienia pacjentów, co uznają za uderzenie w jakość leczenia.

Spór o wynagrodzenia i koszty pracy

Kolejnym potężnym obciążeniem dla szpitalnych budżetów jest tzw. ustawa podwyżkowa, która generuje wydatki nieznajdujące pełnego pokrycia w środkach przekazywanych przez NFZ. Chociaż resort zdrowia zapowiada zmiany w przepisach płacowych, ich los pozostaje niepewny ze względu na silny opór związków zawodowych. Samorządowcy zwracają uwagę, że oszczędności na wycenach procedur medycznych są wprowadzane natychmiastowo, podczas gdy mechanizmy rekompensujące wzrost płac pozostają w sferze planów. Napięcie między stroną społeczną a rządową paraliżuje proces planowania finansowego w regionach, co prowadzi do pogłębiającej się destabilizacji kadr medycznych w powiatach.

Widmo restrukturyzacji bez wsparcia państwa

Kluczowym momentem dla przyszłości wielu placówek będzie kwiecień, kiedy okaże się, ile szpitali zostanie zmuszonych do wdrożenia rygorystycznych programów naprawczych z powodu strat finansowych. Przepisy wymagają restrukturyzacji, gdy strata netto przekroczy 1% budżetu, jednak rząd wciąż nie określił warunków pomocy z Funduszu Medycznego czy BGK. Brak jasnych deklaracji dotyczących uruchomienia miliarda złotych na wsparcie restrukturyzacyjne stawia dyrektorów szpitali w sytuacji bez wyjścia. Samorządowcy alarmują, że bez szybkiego zasilenia systemu realną gotówką, wiele lokalnych oddziałów może przestać funkcjonować jeszcze przed końcem 2026 roku.