Tak spór o UPA i order Zełenskiego wpłynął na stosunek Polaków do Ukraińców. Sondaż

Spór o UPA przerodził się w kryzys między Warszawą a Kijowem

Napięcia w relacjach polsko-ukraińskich utrzymują się od końca maja, kiedy prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski nadał jednej z jednostek Sił Operacji Specjalnych honorową nazwę "Bohaterów UPA”. 

W Polsce decyzja spotkała się z ostrą krytyką. UPA jest w naszym kraju kojarzona jednoznacznie negatywnie, jako odpowiedzialna za zbrodnie na ludności polskiej na Wołyniu i w Galicji Wschodniej podczas II wojny światowej. Sprzeciw wyrazili przedstawiciele władz państwowych, a prezydent Karol Nawrocki zdecydował o odebraniu Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego – najwyższego polskiego odznaczenia państwowego, przyznanego w 2023 roku przez Andrzeja Dudę.

Spór szybko zaczął wykraczać poza kwestie historyczne. Zełenski odesłał order do Polski, podobny krok podjęli także inni ukraińscy politycy posiadający polskie odznaczenia. W kolejnych dniach pojawiały się wzajemne oświadczenia, komentarze polityków obu państw oraz dyskusja dotycząca wpływu konfliktu na przyszłość relacji polsko-ukraińskich. Mimo utrzymującego się wsparcia Polski dla walczącej z rosyjską agresją Ukrainy, wydarzenia ostatnich tygodni wywołały szeroką debatę również wśród opinii publicznej.

Sondaż IBRiS. Wyniki pokazują wyraźny podział wśród Polaków

Na tle trwającego sporu Instytut Badań Rynkowych i Społecznych przeprowadził dla “Rzeczpospolitej” badanie dotyczące postaw Polaków wobec Ukraińców. Respondentom zadano pytanie, ”czy w związku ze sporem o historyczną rolę UPA i odebraniem prezydentowi Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego stosunek do Ukraińców uległ zmianie?"

33,6 proc. respondentów odpowiedziało, że ich stosunek do Ukraińców zmienił się na gorsze. 1,8 proc. zadeklarowało zmianę na lepsze. Z kolei 60,7 proc. ankietowanych stwierdziło, że ich opinia nie uległa zmianie, a 3,8 proc. nie miało zdania.

Badanie pokazało również, które grupy społeczne najczęściej deklarowały pogorszenie nastawienia. Takiej odpowiedzi udzieliło 45 proc. zwolenników opozycji oraz 36 proc. osób nieuczestniczących w wyborach. Częściej wskazywały na nią kobiety (42 proc.) niż mężczyźni (25 proc.). Najwyższy odsetek odnotowano również wśród pięćdziesięciolatków (54 proc.), mieszkańców średnich miast (47 proc.) oraz osób ze średnim wykształceniem (46 proc.). Pogorszenie opinii częściej deklarowali także respondenci czerpiący informacje z dzienników prasowych (55 proc.) i TV Republika (52 proc.), osoby o poglądach prawicowych (47 proc.), wyborcy PiS z wyborów parlamentarnych (56 proc.) oraz osoby, które w wyborach prezydenckich głosowały na Szymona Hołownię (74 proc.).

Kto nie zmienił zdania? Eksperci wskazują na możliwe konsekwencje sporu

Sondaż pokazał także, że 60,7 proc. badanych nie zmieniło swojego stosunku do Ukraińców mimo trwającego sporu. Najczęściej byli to wyborcy obecnej koalicji rządzącej (80 proc.), mężczyźni (63 proc.), przedstawiciele pokolenia Z (69 proc.), mieszkańcy dużych miast (79 proc.) oraz osoby z wyższym wykształceniem (77 proc.).

Respondenci z tej grupy najczęściej deklarowali, że informacje o świecie czerpią z tygodników (74 proc.), radia (69 proc.) oraz "Faktów” TVN (69 proc.). Przeważały wśród nich osoby o poglądach lewicowych (80 proc.), wyborcy Nowej Lewicy (87 proc.), a także osoby, które w wyborach prezydenckich oddały głos na Adriana Zandberga (100 proc.) lub Rafała Trzaskowskiego (84 proc.).

Do wyników odnieśli się również eksperci cytowani przez "Rzeczpospolitą”. Dyrektor Centrum Mieroszewskiego dr Łukasz Adamski ocenił, że pogorszenie nastrojów było spodziewane, jednak zwrócił uwagę, iż większość Polaków nadal oddziela ocenę działań ukraińskich władz od stosunku do całego narodu. Z kolei prezes Związku Ukraińców w Polsce Mirosław Skórka wskazał, że obecny spór pokazuje, jak silnie kwestie historyczne wpływają na relacje między oboma społeczeństwami, podkreślając jednocześnie potrzebę powrotu do dialogu i współpracy.