KE zmienia zasady ochrony Ukraińców w UE. Nowe wyłączenia dla mężczyzn w wieku poborowym

Ochrona dla Ukraińców do 2028 roku. Komisja Europejska proponuje przedłużenie specjalnego mechanizmu

Komisja Europejska zaproponowała przedłużenie obowiązywania unijnego mechanizmu ochrony tymczasowej dla obywateli Ukrainy o kolejny rok – do 4 marca 2028 r. To rozwiązanie zostało uruchomione w 2022 roku, krótko po rozpoczęciu pełnoskalowej rosyjskiej inwazji, aby umożliwić osobom uciekającym przed wojną szybkie uzyskanie legalnego pobytu na terenie państw Unii Europejskiej bez konieczności przechodzenia długotrwałej procedury azylowej.

Mechanizm zapewnia objętym nim osobom szereg uprawnień, w tym prawo do legalnego pobytu, podejmowania pracy, korzystania z edukacji, opieki zdrowotnej oraz pomocy socjalnej. Pozwala także samodzielnie zdecydować, w którym państwie członkowskim UE chcą zamieszkać. Według danych Eurostatu i Komisji Europejskiej z ochrony tymczasowej korzysta obecnie około 4,4 mln obywateli Ukrainy. Wśród nich największą grupę stanowią kobiety w wieku 35–64 lat, natomiast znaczącą część beneficjentów stanowią również mężczyźni w wieku produkcyjnym.

Propozycja Komisji oznacza kontynuację rozwiązania, które już wcześniej zostało przedłużone przez Radę UE do marca 2027 r. Jednocześnie komisarz ds. praw człowieka Rady Europy Michael O'Flaherty apelował do państw członkowskich o dalsze wzmacnianie ochrony dla osób uciekających przed wojną. 

Aby uniknąć luki ochronnej dla milionów przesiedlonych Ukraińców na całym kontynencie, powitanie ich w Europie z 2022 roku musi być dziś uzupełnione odnowionym zobowiązaniem. Teraz jest czas na więcej solidarności, a nie mniej – podkreślał.

Jego stanowisko wskazuje, że mimo trwającego już ponad cztery lata konfliktu zbrojnego, instytucje europejskie nadal uznają potrzebę utrzymania specjalnych rozwiązań dla osób uciekających z Ukrainy.

Nowe ograniczenia dla mężczyzn w wieku poborowym. To odpowiedź na prośbę władz w Kijowie

Największą zmianą w propozycji Komisji Europejskiej jest wyłączenie z automatycznej ochrony tymczasowej nowo przybywających do Unii Europejskiej mężczyzn objętych obowiązkiem służby wojskowej w Ukrainie. Chodzi o osoby w wieku od 23 do 60 lat, które zgodnie z ukraińskim prawem nie są uprawnione do opuszczania kraju ze względu na obowiązki związane z mobilizacją.

Komisarz UE ds. wewnętrznych Magnus Brunner podkreślił, że rozwiązanie jest odpowiedzią na oficjalny wniosek władz w Kijowie. 

Nasza propozycja przewiduje, że tymczasowa ochrona nie powinna być udzielana nowo przybyłym osobom, które nie mogą opuścić Ukrainy ze względu na obowiązki wojskowe wynikające z ukraińskiego prawa. Właśnie o to poprosiła nas Ukraina i to właśnie robimy – przekazał Brunner.

Komisja zaznacza jednocześnie, że proponowane przepisy nie będą działały wstecz. Osoby, które już przebywają na terenie Unii Europejskiej i korzystają z ochrony tymczasowej, zachowają swoje prawa. O podobnym kierunku zmian komisarz informował już na początku czerwca, wskazując, że poparcie dla propozycji zgłoszonej przez Ukrainę wyraziły m.in. Niemcy, Polska i Szwecja. Według Komisji nowe rozwiązania mają zapewnić większą elastyczność systemu ochrony w czasie trwającej wojny oraz uwzględnić potrzeby obronne Ukrainy.

Zmiany jeszcze nie weszły w życie. Państwa UE będą musiały podjąć jednomyślną decyzję

Choć Komisja Europejska przedstawiła już projekt nowych przepisów, nie oznacza to jeszcze ich wejścia w życie. Aby zmiany zaczęły obowiązywać, propozycja musi zostać jednomyślnie zaakceptowana przez wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej, a następnie opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE. Dopiero wtedy nowe zasady dotyczące ochrony tymczasowej będą mogły zostać zastosowane.

Komisja zapowiedziała również dodatkowe działania związane z powrotami obywateli Ukrainy do kraju. Jak podaje Rzeczpospolita, Bruksela chce uruchomić pilotażowy program wsparcia dla osób, które zdecydują się wrócić do Ukrainy. Program ma pomóc między innymi w znalezieniu zatrudnienia, mieszkania oraz ułatwić dostęp do edukacji po powrocie. Według Komisji rozwiązanie ma wspierać proces odbudowy państwa i ułatwiać reintegrację osób wracających z krajów Unii.

Proponowane zmiany pojawiają się w czasie, gdy Ukraina zmaga się z niedoborem żołnierzy i prowadzi działania mające zwiększyć możliwości mobilizacyjne armii. Jednocześnie Komisja Europejska podkreśla, że podstawowy cel mechanizmu ochrony tymczasowej pozostaje niezmienny – zapewnienie bezpieczeństwa osobom uciekającym przed wojną. Jeżeli państwa członkowskie zaakceptują propozycję Brukseli, system będzie funkcjonował co najmniej do marca 2028 r., jednak z nowymi zasadami dotyczącymi osób objętych obowiązkiem służby wojskowej.