Zmiany w L4 od 1 stycznia 2026. W takim przypadku możesz pracować na zwolnieniu

Czym są czynności incydentalne i jak wpływają na L4?

Najważniejszą zmianą w systemie, obowiązującą od stycznia 2026 roku, jest redefinicja pojęcia „pracy zarobkowej” w artykule 17 ustawy zasiłkowej. Do tej pory pracownik był traktowany binarnie – albo w pełni zdrowy, albo całkowicie niezdolny do pracy. Nawet jedna, drobna czynność służbowa, jak wysłanie maila, mogła spowodować utratę świadczenia za cały okres choroby.
Nowe przepisy wprowadzają wyjątek dla tzw. czynności incydentalnych.

Oznacza to, że osoby na L4 mogą podejmować jednorazowe działania konieczne do uniknięcia strat lub zapewnienia ciągłości funkcjonowania firmy. Przykłady obejmują podpisanie faktury, zatwierdzenie listy płac czy krótką odpowiedź na pilnego maila. Jednocześnie regularna praca – prowadzenie spotkań online, praca nad projektem czy obsługa klientów – nadal jest zabroniona i skutkuje utratą zasiłku.

Jak podkreśla ustawa, „istotną okolicznością” nie może być polecenie służbowe. Inicjatywa musi wynikać z obiektywnej konieczności, a nie presji przełożonego, co ma chronić pracownika przed nieuzasadnionym angażowaniem go w obowiązki w czasie choroby.

Dwa etaty – zwolnienie tylko dla jednego pracodawcy

Kolejną istotną zmianą jest możliwość rozdzielności orzeczniczej dla osób zatrudnionych u więcej niż jednego pracodawcy lub prowadzących działalność gospodarczą równolegle z etatem. Do końca 2025 roku zwolnienie lekarskie obejmowało wszystkie aktywności zawodowe pacjenta, niezależnie od rodzaju pracy. Od 2026 roku lekarz może wystawić L4 tylko dla jednego miejsca zatrudnienia, jeśli stan zdrowia pacjenta pozwala na pracę w drugim.

Przykładem może być pracownik magazynu, który złamał nogę – zwolnienie uniemożliwia mu pracę fizyczną, ale nie wyklucza wykonywania zadań zdalnych, jak praca analityka danych, pod warunkiem braku przeciwwskazań medycznych. 

ZUS zapowiada jednak kontrolę w przypadkach, gdy pracownik posiada dwa podobne stanowiska, a zwolnienie dotyczy choroby ogólnoustrojowej, np. grypy. W takich sytuacjach świadczenie pracy w jednym miejscu przy pobieraniu zasiłku w drugim może być uznane za nadużycie.

Co jest teraz legalne, a co nadal zabronione?

Nowe przepisy wprowadzają większą elastyczność w kwestii aktywności podczas L4. Legalne jest m.in.:

• praca u innego pracodawcy, jeśli lekarz uzna to za możliwe (np. chirurg ze złamaną ręką może wykładać zdalnie),
• czynności incydentalne, jak podpisanie pilnej faktury czy listy płac,
• codzienne czynności życiowe, np. zakupy, spacer rekonwalescencyjny, udział w pogrzebie,
• wyjazdy, jeśli mają medyczne lub bytowe uzasadnienie i są zgłoszone do ZUS.

Jednocześnie pozostają zakazy:

• praca zarobkowa sprzeczna z celem L4, np. praca zdalna przy grypie,
• traktowanie zwolnienia jak urlopu: remonty, wycieczki, imprezy czy plażowanie,
• ignorowanie zaleceń lekarza (np. kod „1” wymaga leżenia),
• wykonywanie poleceń służbowych kosztem odpoczynku.

Nowe regulacje odpowiadają na postulaty pracowników i przedsiębiorców, którzy wskazywali na nieprzystawanie poprzedniego prawa do realiów gospodarki cyfrowej. Przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność mogą teraz legalnie nadzorować firmę i dopełniać formalności, pod warunkiem że nie wykonują usług będących istotą biznesu – np. taksówkarz nie może wozić pasażerów, a programista pisać kodu.