„Fach w ręku” wraca do łask. Te kompetencje są dziś warte więcej niż dyplom

Renesans szkolnictwa branżowego

Przez lata pokutowało przekonanie, że szkoła branżowa to wybór drugiej kategorii. Rok 2026 ostatecznie obala ten mit. Kogo zatem szuka, i co bardziej istotne, kogo potrzebuje rynek.

Prorektora Uniwersytetu Warszawskiego ds. studenckich i jakości kształcenia prof. Maciej Raś podkreśla:

-To jedno z często zadawanych pytań, ale warto postawić je inaczej. Dziś nie chodzi o wyuczenie jednego, konkretnego zawodu, lecz o wszechstronne wykształcenie, które pozwala realizować się w wielu rolach i profesjach. Kładziemy nacisk na kompetencje uniwersalne, takie jak analiza, komunikacja czy współpraca, które sprawdzają się w każdej branży. 

Na liście zawodów deficytowych – czyli tych, w których pracodawcy mają największe trudności ze znalezieniem pracowników – królują specjaliści techniczni, ale ze wszechstronnymi kompetencjami miękkimi. Dzisiaj, tylko zawód „wyuczony”, nie będzie wystarczający, przede wszystkim ze względu na stale zmieniający się rynek pracy, a dokładniej nowe rozwiązania technologiczne, z których warto umieć korzystać.

Widać to dobrze, m.in. w branży budowlanej, w zawodach takich jak elektrycy, czy monterzy instalacji budowlanych i stolarze, rozwój technologii smart home oraz konieczność modernizacji energetycznej budynków sprawiają, że fachowcy z uprawnieniami są tutaj na wagę złota.

Podobnie w mechanice. Operatorzy obrabiarek skrawających i mechanicy pojazdów samochodowych to zawody, które ewoluowały. Dziś to praca wymagająca nie tylko sprawności manualnej, ale i obsługi zaawansowanego oprogramowania diagnostycznego.

Studia – tak, ale celowane

Czy to oznacza, że studia przestały się opłacać? Absolutnie nie, pod warunkiem, że są to studia profilowane pod kątem demografii i kondycji społecznej. „Barometr zawodów 2026” nie pozostawia złudzeń: Polska potrzebuje medyków i specjalistów od zdrowia psychicznego. A to właśnie ścieżka akademicka jest bezkonkurencyjna w sektorze ochrony zdrowia i edukacji.

Prorektora Uniwersytetu Warszawskiego ds. studenckich i jakości kształcenia prof. Maciej Raś w rozmowie z Gońcem zaznacza:

-Ważnym filarem są również działania wspierające rozwój poza salą wykładową – od Biura Karier po programy takie jak ZIP 2.0 czy Uczelnie Przyszłości, łączące studia z praktyką i projektami. Dzięki temu absolwenci i absolwentki Uniwersytetu Warszawskiego są przygotowani nie tylko do pierwszej pracy, ale także do długofalowego rozwoju zawodowego.

Lekarze, pielęgniarki oraz położne i ratownicy medyczni to zawody trwale deficytowe. Starzenie się społeczeństwa wymusza gigantyczny popyt na usługi opiekuńcze, co czyni również zawód fizjoterapeuty i opiekuna osoby starszej (często wymagającego jedynie szkoły policealnej) niezwykle perspektywicznym.

Natomiast psycholodzy i psychoterapeuci to jedna z najszybciej rosnących grup deficytowych. Rosnąca świadomość społeczna dotycząca zdrowia psychicznego sprawia, że gabinety są pełne, a w placówkach publicznych brakuje rąk do pracy.

I co dalej?

Młodzi ludzie stojący przed wyborem ścieżki muszą zrozumieć, że „fach w ręku” to nie tylko praca fizyczna. W 2026 roku nie ma jednej, słusznej drogi. Elastyczność i gotowość do przekwalifikowania się to nowa stabilizacja. Sukces zawodowy nie zależy od koloru kołnierzyka, ale od unikalności posiadanych umiejętności. Deficyt pracowników w kluczowych sektorach gospodarki sprawia, że zarówno inżynier po politechnice, jak i wykwalifikowany dekarz po szkole branżowej, mogą spać spokojnie. Kluczem jest wybór zgodny z potrzebami rynku, a nie społeczną presją.

źródło: Barometr Zawodów, Goniec