Trump podjął decyzję. USA wychodzą z WHO

Od zapowiedzi do faktów. Jak krok po kroku doszło do wyjścia USA z WHO

Proces opuszczenia Światowej Organizacji Zdrowia przez Stany Zjednoczone był rozłożony w czasie i stanowił efekt konsekwentnie realizowanej strategii politycznej. Decyzja zapadła na najwyższym szczeblu władzy i od początku miała charakter symboliczny, pokazując zmianę podejścia USA do instytucji wielostronnych.

Administracja prezydencka od miesięcy sygnalizowała głębokie niezadowolenie z funkcjonowania WHO, wskazując na błędy proceduralne, brak skuteczności oraz niewystarczającą przejrzystość działań. Krytyka koncentrowała się szczególnie na reakcjach organizacji w momentach kryzysowych oraz na jej relacjach z największymi graczami geopolitycznymi.

Choć formalne wyjście wymagało czasu i spełnienia określonych warunków, sam kierunek był jasny od początku. Decyzja wywołała burzliwą debatę w Stanach Zjednoczonych – część środowisk politycznych i prawnych podnosiła argumenty o możliwym naruszeniu procedur i ograniczeniu roli Kongresu. Mimo to proces nie został zatrzymany, a światowe instytucje musiały przygotować się na scenariusz, który jeszcze kilka lat temu wydawał się nierealny.

Finansowy wstrząs i walka o wpływy. WHO bez największego darczyńcy

Wycofanie się USA oznacza dla Światowej Organizacji Zdrowia ogromne wyzwanie finansowe. Przez lata Stany Zjednoczone były jednym z filarów budżetu organizacji, finansując zarówno obowiązkowe składki, jak i kluczowe programy zdrowotne realizowane w najbiedniejszych regionach świata.

Nagłe zniknięcie tak znaczącego źródła środków wymusza na WHO szybkie decyzje dotyczące priorytetów i struktury wydatków. Programy zwalczania chorób zakaźnych, wsparcie dla systemów ochrony zdrowia w krajach rozwijających się czy inicjatywy dotyczące zdrowia matek i dzieci znalazły się pod znakiem zapytania.

Jednocześnie pojawia się nowy wymiar rywalizacji politycznej. Brak USA tworzy przestrzeń dla innych państw i bloków międzynarodowych, które mogą zwiększyć swoje zaangażowanie finansowe – a tym samym wpływ na kierunek działań WHO. Eksperci zwracają uwagę, że może to doprowadzić do przesunięcia akcentów w polityce zdrowotnej organizacji i zmiany jej globalnej roli.

Dyskusja dotyczy nie tylko pieniędzy, ale również odpowiedzialności. W tle pojawiają się spory o rozliczenia finansowe z poprzednich lat, wzajemne oskarżenia i próby przeniesienia winy za skutki globalnych kryzysów zdrowotnych. Wszystko to sprawia, że sytuacja WHO staje się bardziej napięta niż kiedykolwiek wcześniej.

Nowy świat bez amerykańskiego parasola. Globalne zdrowie na zakręcie

Wyjście Stanów Zjednoczonych z WHO to moment przełomowy dla całego systemu międzynarodowego zarządzania zdrowiem. Przez dekady organizacja pełniła rolę centralnego koordynatora w walce z epidemiami, ustalaniu standardów medycznych i reagowaniu na zagrożenia transgraniczne.

Bez udziału USA system ten staje się bardziej kruchy. Specjaliści ostrzegają przed fragmentacją globalnych działań i powstawaniem regionalnych bloków zdrowotnych, które mogą kierować się własnymi interesami. W praktyce oznacza to ryzyko nierównego dostępu do informacji, technologii medycznych oraz szczepionek w przyszłych kryzysach.

Sama WHO stara się zachować dyplomatyczny ton i podkreślać gotowość do współpracy z wszystkimi państwami, niezależnie od formalnego statusu. Jednocześnie stoi przed koniecznością redefinicji swojej roli i udowodnienia, że jest instytucją niezbędną w świecie pełnym nowych zagrożeń biologicznych i sanitarnych.

Decyzja USA może stać się punktem zwrotnym, który przyspieszy zmiany w globalnym porządku zdrowotnym. To, czy świat poradzi sobie bez dotychczasowego lidera, czy też zdoła zbudować nowy, bardziej odporny model współpracy, okaże się dopiero przy kolejnym poważnym kryzysie. Jedno jest pewne – epoka, w której WHO funkcjonowała w znanym kształcie, właśnie dobiegła końca.