Nowe uprawnienia KAS. Co to oznacza dla zwykłych obywateli?

Jakie nowe uprawnienia KAS zniosły tajemnicę bankową?

Z dniem 1 lipca 2022 roku weszły w życie przepisy, które w sposób drastyczny rozszerzyły zakres uprawnień Krajowej Administracji Skarbowej, co de facto doprowadziło do zniesienia tajemnicy bankowej w odniesieniu do osób fizycznych. Przed tą datą organy skarbowe mogły uzyskać wgląd do rachunku bankowego podatnika wyłącznie w sytuacjach, gdy dysponowały konkretnymi zarzutami wobec danej osoby.

W aktualnym stanie prawnym Krajowa Administracja Skarbowa posiada ustawowy obowiązek uzyskiwania danych dotyczących liczby posiadanych przez obywatela rachunków, wielkości obrotów, aktualnych stanów salda oraz szczegółowej listy odbiorców i nadawców przelewów. Jednocześnie do zainicjowania procesu prześwietlenia historii finansowej bez wiedzy i zgody podatnika wystarczy sam fakt toczącego się postępowania przygotowawczego w sprawie, nawet jeśli nie jest ono skierowane bezpośrednio przeciwko konkretnej osobie.

Cały proces pozyskiwania informacji o aktywności finansowej obywatela odbywa się w trybie niejawnym, bez konieczności informowania o tym fakcie zainteresowanego. W rezultacie podatnik dowiaduje się o podjętych przez fiskus czynnościach kontrolnych dopiero w momencie, gdy zostaje wezwany do złożenia oficjalnych wyjaśnień.

W jaki sposób algorytmy KAS analizują przepływy finansowe i jakie drobne transakcje mogą budzić podejrzenia?

Zgodnie z danymi analitycznymi, systemy takie jak STIR, służące do automatycznego monitorowania przepływów finansowych, nadają priorytet regularności transakcji nad ich jednostkową wartością kwotową.

Dla algorytmów skarbowych serie dziesięciu przelewów o wartości 100 złotych każdy stanowią istotniejszy sygnał do analizy niż jednorazowy wpływ w wysokości 1000 złotych pochodzący od członka rodziny. Systemy bankowe identyfikują regularne wpływy o niskich nominałach – takich jak 50, 100 czy 200 złotych – jako potencjalny wskaźnik prowadzenia niezarejestrowanej działalności gospodarczej, zwłaszcza gdy pochodzą od różnych nadawców i posiadają lakoniczne tytuły. 

W tej kategorii mieszczą się aktywności takie jak udzielanie korepetycji, domowe usługi kosmetyczne, pieczenie tortów na zamówienie czy drobne naprawy sąsiedzkie, a przekonanie części obywateli o braku ryzyka kontroli przy małych kwotach jest błędne.

Analizowany przez KAS scenariusz licznych i systematycznych przelewów jest interpretowany jako ukryte źródło stałego dochodu. W rezultacie prowadzi to do podejrzeń o unikanie opłacania składek zdrowotnych oraz podatku dochodowego od wypracowanych w ten sposób zysków.

Jak dyrektywa DAC7 monitoruje handel internetowy i jakie dane platformy e-commerce przekazują KAS?

Handel prowadzony za pośrednictwem platform takich jak Allegro, OLX czy Vinted jest poddawany systematycznemu monitoringowi przez KAS. W przypadku, gdy rachunek bankowy użytkownika nieprowadzącego działalności gospodarczej odnotowuje cykliczne wpływy z tytułu sprzedaży wysyłkowej, systemy analityczne automatycznie flagują taką osobę jako podmiot działający w szarej strefie.

Wdrożenie dyrektywy DAC7 nałożyło na operatorów platform e-commerce ustawowy obowiązek raportowania danych o użytkownikach, których wolumen sprzedaży przekroczył predefiniowane limity. Co więcej, platformy te przekazują zgromadzone informacje bezpośrednio do administracji skarbowej.

Otrzymane dane są następnie konfrontowane przez urzędników z zeznaniami PIT składanymi przez podatników. W sytuacjach, w których raportowane przez portale kwoty nie znajdują odzwierciedlenia w deklaracjach podatkowych, wezwanie do urzędu skarbowego w celu złożenia wyjaśnień staje się rutynową procedurą.

Jakie są zasady opodatkowania rodzinnych pożyczek i darowizn oraz jakie limity i zgłoszenia są wymagane?

Przepływy pieniężne wewnątrz kręgu rodzinnego stanowią obszar o wysokim ryzyku finansowym wynikającym z potencjalnej nieznajomości przepisów. W ramach tzw. zerowej grupy podatkowej przekazywanie dowolnych kwot jest zwolnione z opodatkowania, jednak pod warunkiem zachowania limitu wolnego od podatku, który wynosi obecnie 36 120 złotych i jest sumowany w okresach pięcioletnich. Po przekroczeniu tego progu fakt otrzymania środków musi zostać zgłoszony do Urzędu Skarbowego.

Podstawowym wymogiem formalnym dla zachowania zwolnienia z podatku od darowizn jest udokumentowanie transferu środków w formie przepływu z konta na konto bankowe.

Niedopełnienie obowiązku zgłoszenia darowizny na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od otrzymania środków może skutkować nałożeniem karnego podatku, zwłaszcza w przypadku wykrycia wydatków niemających pokrycia w ujawnionych dochodach. Należy jednocześnie zaznaczyć, że w przypadku darowizn przekazanych w formie gotówkowej, która następnie została wpłacona na konto przez obdarowanego, prawo do zwolnienia z podatku przepada bezpowrotnie.