Gigantyczny problem. Stan wyjątkowy w Ukrainie. To jego wina

Stan wyjątkowy w ukraińskiej energetyce

Z powodu licznych ataków na elektrownie i sieci przesyłowe, w Ukrainie ogłoszono stan wyjątkowy w sektorze energetycznym. 

– Nie ma ani jednej elektrowni, która nie zostałaby zaatakowana przez Rosjan. Rosja stawia na złamanie nas przez terror energetyczny – informował cytowany przez “Kyiv Post” minister energetyki Denys Szmyhal.

Ograniczenia dotyczą przede wszystkim dostępu do energii – priorytet mają szpitale, szkoły, wojsko i inne kluczowe obiekty. W miejscach, gdzie zabrakło prądu, Ukraińcy mogą korzystać z generatorów oraz specjalnych namiotów, tzw. Punktów Niezłomności, gdzie można się ogrzać i naładować urządzenia. Niestety, krajowe zapasy paliwa wystarczą jedynie na około 20 dni.

– Jeśli masz dodatkową energię, daj ją ludziom zamiast jasnej reklamy – powiedział minister Szmyhal, wzywając przedsiębiorców do ograniczenia zużycia energii na zewnętrzne reklamy czy iluminacje.

Ukraina potrzebuje wsparcia energetycznego

Każde kolejne uderzenie rosyjskich sił wymaga od Ukrainy natychmiastowych działań naprawczych w sektorze energetycznym. Według szacunków, kraj utracił już około 60% swoich mocy wytwórczych, co znacząco ogranicza zdolność do zapewnienia stabilnych dostaw energii elektrycznej. Jeszcze przed inwazją realne moce dyspozycyjne Ukrainy wynosiły 38 GW, natomiast obecnie pozostaje jedynie około 15 GW. Spadek ten oznacza poważne wyzwania dla utrzymania sieci energetycznej oraz bezpieczeństwa energetycznego kraju.

Aby zrekompensować straty i uniknąć przerw w dostawach prądu, Ukraina korzysta z importu energii elektrycznej z państw Unii Europejskiej. Możliwość ta stała się realna po synchronizacji ukraińskiego systemu energetycznego z europejską siecią CESA w marcu 2022 roku. Integracja ta pozwala na elastyczne przesyłanie energii do kraju w sytuacjach kryzysowych i wspiera stabilność całego systemu, choć wciąż napotyka na ograniczenia związane z infrastrukturą.

– Zwiększamy import energii elektrycznej z UE. Maksymalna zdolność importu wynosi obecnie 2,3 GW – podkreśla Denys Szmyhal.

W praktyce oznacza to, że Ukraina może pozyskiwać prąd z czterech kierunków – Polski, Słowacji, Węgier i Rumunii. Jednak w codziennym funkcjonowaniu systemu efektywność importu zależy od stanu infrastruktury oraz dostępności tzw. mostów energetycznych, które pozwalają przesyłać energię w potrzebnych ilościach i kierunkach.

Mosty energetyczne z UE kluczem do dostaw prądu

Polska i Ukraina połączone są głównie linią 400 kV Rzeszów–Chmielnicka, po modernizacji o obciążalności 690 MW. Drugi most, Dobrotwór–Zamość, umożliwia tranzyt jedynie w kierunku Polski, co w przeszłości pozwalało nam korzystać z nadwyżek ukraińskiej energii.

Z kolei ze Słowacji prąd trafia linią Velke Kapusany–Mukachevo, choć stanowi ona jedynie około 2% zapotrzebowania Ukrainy. Istotne są również połączenia z Węgier – Albertirsa–Zakhidnoukrainska–Vinnytsia oraz trasy łączące elektrownię Chmielnicką z Kisvardą i Mukachevo.

Wymiana energii może odbywać się zarówno w formie handlowej na zasadach unijnego rynku, jak i w ramach pomocy awaryjnej. Od początku stycznia 2026 r. do dziś Polska przekazała Ukrainie blisko 40 GWh nadwyżek energii na prośbę ukraińskiego operatora, a wielkość przesyłu ustalana jest między operatorami krajów UE.

Polska i organizacje wspierają Ukrainę sprzętem i pomocą

Poza przesyłem energii, państwa UE dostarczają Ukrainie sprzęt niezbędny do naprawy zniszczonych sieci – generatory, akumulatory i banki energii. W działania włączają się zarówno MON, Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych, jak i organizacje pozarządowe, np. Polska Akcja Humanitarna czy Fundacja Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej.

Przykładem inicjatywy obywatelskiej jest akcja „Ciepło z Polski dla Kijowa”, w ramach której zebrano ponad 4,3 mln zł na zakup generatorów, opału i śpiworów. Ambasador Ukrainy w Polsce, Vasyl Bodnar, podziękował Polakom w mediach społecznościowych: 

– Ten wynik mówi więcej niż sondaży – pokazuje prawdziwe wsparcie Polek i Polaków dla Ukrainy. Bardzo serdecznie dziękujemy za solidarność i człowieczeństwo!