Nie tylko choroba. Wojskowy tłumaczy, kto w razie wojny nie pójdzie do wojska
Kwalifikacja wojskowa to nie tylko pomiary i badania krwi – komisja lekarska ocenia też psychikę, osobowość i zachowania. W aktualnym rozporządzeniu MON z 25 marca 2024 r. (z późn. zm.) cały dział poświęcony jest zaburzeniom psychicznym i behawioralnym. Nawet bez „klasycznej” choroby, cechy charakteru, nałogi czy dziwne zachowania mogą skończyć się kategorią D lub E. Były oficer, dr Maciej Milczanowski udzielił nam komentarza w tej sprawie.
- Historia zachowań agresywnych, samouszkodzeń lub prób samobójczych – często D lub E
- Nieposzlakowana opinia (dla służby zawodowej) – np. wyroki za przestępstwa umyślne, sympatia do organizacji ekstremistycznych
- Ciężkie zaburzenia behawioralne bez diagnozy chorobowej
Zaburzenia osobowości – kiedy charakter dyskwalifikuje?
Komisja patrzy na to, jak cechy osobowości wpływają na funkcjonowanie w grupie i pod presją.
Zaburzenia osobowości antyspołeczne (dawniej psychopatia) – brak empatii, manipulacyjność, łamanie norm – to klasyczna kategoria E. Zaburzenia sadystyczne lub mieszane (np. z elementami narcyzmu) – jeśli znacząco upośledzają adaptację społeczną i zdolność do współpracy – również E.
Borderline lub osobowość unikająca w ciężkim stopniu – niestabilność emocjonalna, impulsywność – kończy się zwykle D lub E. W praktyce komisja opiera się na wywiadzie, opiniach psychologicznych i dokumentacji – nawet jeśli nie ma formalnej diagnozy, „dziwne” zachowania mogą być interpretowane jako zaburzenie osobowości.

Uzależnienia i nałogi
Uzależnienia behawioralne traktowane są równie surowo co chemiczne.
Uzależnienie od alkoholu lub narkotyków – nawet po odtruciu, jeśli jest nawrotowe lub z powikłaniami psychicznymi – E. Hazard, pornografia, gry – jeśli powodują znaczne upośledzenie życia codziennego i kontroli impulsów – kategoria D lub E.
Komisja bierze pod uwagę nie tylko aktualny stan, ale historię – jeśli ktoś miał problemy z nałogiem, nawet „wyleczony” może dostać D z zaleceniem leczenia.
Historia zachowań ryzykownych i agresji
Tu liczy się nie tylko diagnoza, ale też fakty z przeszłości.
Próby samobójcze lub samouszkodzenia – nawet jednorazowe, jeśli wskazują na niestabilność – często E. Zachowania agresywne (np. bójki, przemoc domowa) – jeśli powtarzają się bez kontroli – kategoria D lub E.
Dziwne zachowania (np. izolacja, dziwaczne przekonania, paranoiczne myśli) – jeśli komisja uzna, że zagrażają bezpieczeństwu służby – wykluczenie. Czasem wystarcza opinia psychologa z rozmowy kwalifikacyjnej – brak zaufania do siebie lub innych może być argumentem.
Służba zawodowa – dodatkowe wymogi poza kwalifikacją
Do wojska zawodowego wymagania są ostrzejsze niż do kwalifikacji ogólnej. Brak obywatelstwa polskiego – automatyczne wykluczenie (z wyjątkiem niektórych ochotniczych form dla cudzoziemców).
Karalność za przestępstwo umyślne – nawet wyrok w zawieszeniu – blokuje przyjęcie. Nieposzlakowana opinia – np. sympatia do organizacji zakazanych, ekstremistyczne poglądy, członkostwo w partiach politycznych – komisja może odmówić.
Ostatecznie decyzja należy do wojskowej komisji lekarskiej lub centrum rekrutacji.
Były oficer, dr Maciej Milczanowski zwraca uwagę także na wartości:
- Na pewno kandydat musi mieć polskie obywatelstwo i być osobą niekaraną, z nieposzlakowaną opinią. Takie zasady zawsze obowiązywały. Jeśli ktoś się nie kwalifikuje, to albo ze względu na wyniki badań, albo z powodu innych względów, związanych z wartościami, którymi w wojsku trzeba się wykazywać. Dlatego kandydaci przechodzą badania psychologiczne oraz rozmowę kwalifikacyjną, podczas której pyta się między innymi o motywację do wstąpienia do wojska. Oczywiście powinna ona wynikać z patriotyzmu, a nie z jakichkolwiek - przykładowo sadystycznych - pobudek.
Źródło: Goniec.pl