Siwe włosy są oznaką zdrowia? Opublikowano najnowsze badania

Jakie mechanizmy odpowiadają za proces siwienia włosów?

Kolor naszym włosom nadaje melanina, wytwarzana przez specjalne komórki zwane melanocytami, które znajdują się w mieszku włosowym. Cały proces utraty barwy, w wyniku którego włos ostatecznie traci kolor, jest ściśle powiązany ze spadkiem produkcji tego pigmentu. Jest to naturalny rezultat zmian zachodzących w melanocytach. Co ciekawe, niektóre osoby wolą farbować włosy na ulubiony kolor, co jest jedną z metod radzenia sobie z tym zjawiskiem.

Istotną rolę w tym procesie odgrywają komórki macierzyste melanocytów (McSC), które z wiekiem zaczynają działać gorzej; mogą one „utknąć” w nieprawidłowym stanie i przestać skutecznie odnawiać pulę komórek barwnikowych. Niestety, w takim stanie komórki te nie odnawiają już melanocytów w mieszku włosowym. Dodatkowo, do siwienia przyczynia się nasilony stres oksydacyjny, który objawia się gromadzeniem nadtlenku wodoru i spadkiem aktywności enzymów ochronnych, takich jak katalaza. Ten rodzaj stresu hamuje tyrozynazę, czyli kluczowy enzym procesu tworzenia melaniny, a samo jego działanie jest naturalnym skutkiem siwienia.

W organizmie spada również aktywność enzymów „odtruwających”, co ma swoje konsekwencje dla zdrowia włosa. Ważnym elementem jest tu glutation, jeden z głównych antyoksydantów w naszych komórkach. Wokół tego tematu narósł popularny mit sugerujący, że organizm „mądrze oszczędza” glutation i inne antyoksydanty, rezygnując z barwienia włosów na rzecz obrony przed chorobami. Nauka jednak nie potwierdza, że siwienie jest sprawdzonym sposobem organizmu na zapewnienie długowieczności.

Jakie czynniki wpływają na pojawienie się siwych włosów?

Obecnie wiadomo, że na proces siwienia wpływają przede wszystkim geny, wiek oraz styl życia. Dermatologia precyzyjnie określa nawet zjawisko przedwczesnego siwienia. Definiuje się je jako pojawienie się pierwszych wyraźnych siwych włosów przed 20. rokiem życia u osób o jasnej karnacji. Zarówno czynniki genetyczne, jak i elementy stylu życia mogą mieć związek z tym zjawiskiem.

Badania rzucają nieco światła na skalę tego procesu; w jednym z nich, obejmującym ponad 6300 młodych mężczyzn poniżej 30. roku życia, wykazano interesujące zależności. Okazało się, że około 25% uczestników tej grupy miało przedwczesną siwiznę. Wczesne siwienie jest najsilniej związane z historią rodzinną, co wskazuje na dziedziczność, ale także z czynnikami takimi jak nadmierna masa ciała i palenie papierosów. 

Warto pamiętać, że badanie na około 5000 osób w wieku 30-60 lat sugerowało co prawda większą odporność u osób wcześniej siwiejących, jednak nie jest to twardy dowód na długowieczność gwarantowaną siwizną.

Wczesną siwiznę można traktować jako delikatne przypomnienie do przyjrzenia się swoim nawykom dotyczącym snu, odżywiania, ruchu i używek. Nie jest to automatycznie ani znak „super zdrowia”, ani też poważnego problemu. Podobnie, wczesna siwizna nie jest jednoznacznym znakiem świetnego stanu zdrowia i nie gwarantuje jego idealnego poziomu.

Jakie jest znaczenie siwizny na przestrzeni wieków?

W popularnych tekstach można spotkać tezę, że wczesne siwienie jest znakiem świetnego metabolizmu i długiego życia. Jednak z drugiej strony, siwizna jest powszechnie postrzegana jako czynnik postarzający wygląd i swoisty „wróg numer jeden”. Mimo tych negatywnych skojarzeń, od wieków kojarzono ją również z autorytetem i mądrością.

Tradycyjne wierzenia nadawały siwym włosom głębsze znaczenie; wierzono na przykład, że w momencie ich pojawienia się „przekleństwa rodziców”, czyli krzywdzące schematy, tracą moc, a odpowiedzialność przechodzi na daną osobę. Często symbolizowały one wejście w etap, w którym nie można już zrzucać winy na wychowanie. Kosmyk siwych włosów z głowy dziadka bywał noszony jako talizman, który miał przypominać o jego sile i długim życiu. Pojedyncze siwe pasemko, wyróżniające się na tle reszty, interpretowano zaś jako ślad silnego Anioła Stróża, dodającego mądrości w trudnych wyborach.

Również w sferze snów siwizna miała swoje miejsce; sen o siwych włosach bywał interpretowany jako zapowiedź awansu na wyższe stanowisko, o ile zachowa się cierpliwość. Mogło to być także odczytywane jako zapowiedź podjęcia rozsądnej decyzji. Niezmiennie, siwe włosy postrzegane są jako znak mądrości i odpowiedzialności.

Osobiste podejścia do siwizny

Odkrycie pierwszych srebrnych nitek bywa momentem przełomowym; autor odczuwał mieszankę buntu i ciekawości, myśląc: „Jeszcze za wcześnie!”, gdy po raz pierwszy zobaczył pojedyncze siwe włosy. Siwe włosy mogą być jednak interpretowane jako przypomnienie o potrzebie wzięcia pełnej odpowiedzialności za własne wybory. 

Pojawienie się ich jest raczej zaproszeniem do mądrzejszego dbania o siebie i traktowania własnego czasu z większym szacunkiem. Z czasem dla autora przedwczesne siwienie stało się mniej straszne, a bardziej symboliczne, dając wrażenie rozpoczynania nowego etapu. Obecnie coraz więcej osób nosi siwe włosy z dumą, traktując je wręcz jako naturalną biżuterię.

Wiele osób staje przed pytaniem: „Czy farbować siwe włosy?”. Przed podjęciem takiej decyzji warto zastanowić się, czy koloryzacja nie skomplikuje życia pod względem kosztów. Ważne jest też, aby przed farbowaniem sprawdzić, czy skóra głowy dobrze reaguje na farby, czy może potrzebuje delikatniejszych rozwiązań. Przede wszystkim należy jednak zadać sobie kilka prostych pytań i rozważyć, czy zmiana koloru faktycznie poprawi samopoczucie.

Ostatecznie, w przypadku siwizny najważniejsze jest to, jak samemu się z nią czujesz. Niezależnie od tego, czy jest ona ukryta, czy widoczna, pozostaje częścią osobistej opowieści. Warto rozważyć gotowość do zaakceptowania siwizny jako części swojej historii, zamiast traktować ją jak „wrogą plamę wieku”. W obliczu wczesnej siwizny należy unikać paniki, ale też nie udawać, że to „tylko geny”, przyjmując spokojniejsze podejście do zachodzących zmian.