Goniec.pl
Alina Janowska

PIOTR PIWOWARSKI/East News

Alina Janowska walczyła o niepodległą Polskę. Za spoliczkowanie Niemca trafiła do więzienia

16 Kwietnia 2022

Autor tekstu:

Monika Majko

Młodsi widzowie pokochali Alinę Janowską za rolę w serialu "Złotopolscy", w którym wcielała się w postać Eleonory Gabriel. Starsi z kolei pamiętają ją m.in. z "Wojny Domowej" czy kultowej polskiej komedii pt. "Rozmowy kontrolowane". Nie wszyscy fani aktorki wiedzą jednak, że przebyła bardzo długą drogę, by móc po II wojnie światowej realizować swoją pasję i błyszczeć na deskach teatrów i przed kamerami. W czasie niemieckiej okupacji przeżyła osadzenie w obozie jenieckim, aresztowanie przez gestapo i Powstanie Warszawskie, w którym czynnie uczestniczyła.

Alina Janowska urodziła się 16 kwietnia 1923 roku w Warszawie. Przyszła aktorka pochodziła z rodziny ziemiańskiej, a jej rodzicami byli Stanisław i Marcelina Janowscy. Na przełomie 1939 i 1940 roku 16-letnia wówczas Alina Janowska wraz z mamą została osadzona w obozie jenieckim Stalag I B Hohenstein pod Olsztynkiem.

łukaszenka putin

Białoruś wprowadza kontrsankcje wobec krajów UE. Resort infrastruktury wydał ostrzeżenie

CZYTAJ DALEJ

W obozie Alina Janowska szybko zrozumiała, że musi nauczyć się kombinować, żeby przeżyć. Za chleb malowała portrety dzieci więźniarek, by wspomóc siebie i mamę. W wolnych chwilach oddawała się z kolei potajemnym treningom tańca, który był jej wielką pasją. Po trzech miesiącach zarówno przyszła aktorka, jak i jej mama zostały uwolnione z obozu i udały się do Warszawy. Tam spotkały się z ojcem Aliny Janowskiej, który wcześniej został aresztowany, a następnie wyswobodzony z rąk Rosjan przez Niemców.

19-letnia Alina Janowska spoliczkowała Niemca na ulicy. Za to trafiła na Pawiak

W Warszawie Alina Janowska kontynuowała naukę tańca. By uniknąć wywiezienia do pracy przymusowej lub obozu koncentracyjnego, zatrudniła się do pracy w ogrodach pałacu w Wilanowie. Niedługo później artystka podjęła naukę w stołecznej Szkole Tańca Artystycznego Janiny Mieczyńskiej i zamieszkała u swojej cioci, która wciągnęła ją w konspirację. Mieszkanie siostry jej mamy przy Alejach Jerozolimskich pełniło wówczas rolę punktu przerzutowego broni i tajnych gazetek oraz kryjówki dla Żydów, którzy uciekli z getta.

W 1942 roku Alina Janowska zachowała się jednak bardzo nierozsądnie i spoliczkowała Niemca, który na ulicy poklepał ją w pośladek. 19-latka skryła się w mieszkaniu cioci, jednak w nocy z 23 na 24 kwietnia do ich drzwi zapukało gestapo, a przyszła aktorka została aresztowana "za przechowywanie Żydów".

Zabrano mnie z mieszkania, którym zarządzała siostra mamy. [...] U ciotki przynosiłam węgiel z piwnicy, paliłam w ośmiu piecach, sprzątałam i otwierałam drzwi według umówionych dzwonków. W jednym z pokojów mieszkali państwo Kisielewscy, rodzice Stefana. On też czasami nocował po występach w knajpach. W innym pokoju mieszkał Żyd, który przed wojną był attaché kulturalnym w Chinach. Widywałam go potem na przesłuchaniach gestapo na Szucha i na Pawiaku – wspominała Alina Janowska w rozmowie z "Galą".

Kolejne siedem miesięcy Alina Janowska spędziła w "Serbii", czyli w więzieniu dla kobiet, które sąsiadowało z Pawiakiem i w tym czasie była wielokrotnie przesłuchiwana. Jej odskocznią wciąż był taniec. Jak wspominała w rozmowie z "Galą", ćwiczyła w ukryciu, by nie narazić się na karę, a miejscami jej treningów były wówczas cela i łaźnia. W końcu, gdy straciła nadzieję na uwolnienie, wydarzyło się niespodziewane.

"Basia", powstanie

Nie żyje Barbara Szurig-Werner ps. Basia. Uczestniczyła w Powstaniu Warszawskim

CZYTAJ DALEJ

Którejś nocy wpadł komendant i zaczął wyczytywać listę więźniarek. Gdy dojeżdżało do »J« pomyślałam, że zaraz wyczyta mnie. A tu nic. Doszedł do końca. Kobiety z prawej strony przeszły na lewą. Kombinowałam, żeby tak stanąć, by im nie robić przykrości. Przesunęłam się na ich stronę. Chciałam być lojalna. Niemiec czyta drugi raz. I znów nic. Pada rozkaz: Alle raus ohne sachen – wychodzić bez rzeczy. One już wiedziały, co to znaczy. Rzuciły się na mnie z błaganiem: Niech pani powie o mnie mojemu mężowi, napisze gryps. Zostałam sama. Kobiety rozstrzelano. Ja ocalałam – wspominała ten moment aktorka w wywiadzie dla serwisu wp.pl.

EN 01188332 1309

Beata Tyszkiewicz ma za sobą trzy małżeństwa. O zdradzie jednego z mężów dowiedziała się w windzie

CZYTAJ DALEJ

Dopiero później okazało się, że wkład w uwolnienie młodej artystki miała znajoma jej mamy, Ilsa Glinicka. Pół Austriaczka, pół Estonka świetnie znała niemiecki, i jak wspomniała Alina Janowska w rozmowie z "Galą" Niemcy "traktowali ją z szacunkiem i brali za swoją". To ona wydostała córkę przyjaciółki z transportu, a następnie z Pawiaka.

Aktorka dołączyła do Powstania Warszawskiego. Alina Janowska była łączniczką Batalionu "Kiliński"

Alina Janowska opuściła nazistowskie więzienie z ulgą, jednak bez strachu. Wkrótce dołączyła do Powstania Warszawskiego i zgłosiła się jako ochotniczka do Batalionu "Kiliński". Służyła jako łączniczka, lecz zajmowała się nie tylko przekazywaniem wiadomości. Przyszła gwiazda sceny wykonywała wiele potrzebnych prac, takich jak sprzątanie, słanie łóżek, gotowanie i dostarczanie jedzenia oraz przenoszenie meldunków. Po upadku Powstania Warszawskiego Alina Janowska opuściła stolicę wraz z innymi mieszkańcami. W pewnym momencie zdecydowała, że odłączy się od kolumny strzeżonej przez Niemców.

Szłam w oddziale, Niemiec za nami, Niemiec przed nami, już nie wiem, ile czwórek było. Potem powiedziałam, że się odrywam, bo mieszkam bardzo niedaleko i idiotyzmem byłoby pchać się w niepotrzebne sytuacje. I dawaj, kartofliskami. Kartofle i pomidory, to widziałam w nocy, jak zasypiałam. Wiszące, brązowe, już zgniłe, leżące łęciny po kartoflach. Na brzuchu czołgałam się do Opaczy, stacja kolejki EKD Opacz – mówiła we wspomnieniach opublikowanych w Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania Warszawskiego.

Alina Janowska spoczęła na cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Aktorka zdołała w końcu dotrzeć do Tworek, gdzie wówczas rezydowali jej rodzice. Mamę zastała w domu, ojca zaś w kaplicy. Jak wspominała w rozmowie z "Galą", mężczyzna leżał krzyżem i modlił się o jej szczęśliwy powrót.

Kiedy wróciłam z powstania, mama stała na stole i zawieszała firanki. Czekałam za drzwiami, aż skończy, żeby nie spadła. [...] Poszłam do kaplicy. Tata leżał krzyżem na ziemi i modlił się o mój powrót. Nie chciałam, żeby wiedział, że go zobaczyłam. Wróciłam do domu – wyznała.

Alina Janowska przeżyła wojnę, a w 1946 roku zadebiutowała przed kamerą w filmie "Zakazane piosenki". Z kolei po raz ostatni wystąpiła przed publicznością 17 marca 2013 na 34. Przeglądzie Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu, gdzie świętowała swój jubileusz pracy artystycznej. Aktorka odeszła 13 listopada 2017 roku w Warszawie w wieku 94 lat i została pochowana w Alei Zasłużonych cmentarza Wojskowego na Powązkach.

/fot. PIOTR LISZKIEWICZ/East News

Niebywałe, jak wygląda grób Marka Perepeczki 16 lat po śmierci. Ciężko powstrzymać łzy

63-letni Marek Perepeczko odszedł nagle w nocy z 16 na 17 listopada 2005 roku. Przyczyną zgonu aktora był rozległy zawał serca, a niespodziewana śmierć niezapomnianego "Janosika" wstrząsnęła zarówno bliskimi artysty, jak i jego fanami oraz kolegami i koleżankami po fachu. Gwiazdor został pochowany w rodzinnym grobie na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Wdowa po aktorze, Agnieszka Fitkau-Perepeczko, poprosiła o mowę pożegnalną aktora Stefana Friedmanna. – Agnieszka prosiła mnie, żebym powiedział coś lekkiego. To niełatwe. Niech mu ziemia lekką będzie – mówił przyjaciel nad grobem Marka Perepeczko. Wśród żałobników na pogrzebie Marka Perepeczki dostrzec można było wiele znanych twarzy. Na cmentarzu gwiazdora żegnali m.in. Teresa Lipowska, Daniel Olbrychski oraz Zbigniew Wodecki. Po latach odwiedziliśmy grób aktora na warszawskim cmentarzu, niezwykle wzruszający widok. /fot. PIOTR LISZKIEWICZ/East News

Zobacz galerię >

Artykuły polecane przez redakcję Goniec.pl:

  • Marcjanna Lelek dokonała coming outu. Gwiazda "M jak miłość" opowiedziała o swoim związku

  • Media dotarły do przykrych wieści o Fronczewskim. "Plany związane z panem Piotrem zawieszone"

  • Izabella Krzan rzuciła jajkiem w Tomasza Kammela. Nagranie trafiło do sieci

Źródło: Gala/WP/Archiwum Muzeum Powstania Warszawskiego/Goniec.pl

Tagi:

Monika MajkoAutor

Redaktor portalu Goniec.pl. Najchętniej piszę o wydarzeniach lokalnych i kulturze. Hobbystycznie związana jestem z kobiecą sceną muzyczną. Pochodzę znad morza i uwielbiam wszelkie sporty wodne.

Chcesz się ze mną skontaktować?

Napisz adresowaną do mnie wiadomość na mail: monika.majko@goniec.pl

Podobne artykuły

Małgorzata Rozenek straciła pracę w TVN. Fot. Kapif

Gwiazdy

Małgorzata Rozenek straciła pracę w programie TVN. Zaskakujące informacje

Czytaj więcej >
Maciej Mędrzycki z Milionerów nie żyje. Fot. kadr z programu Milionerzy, prod. TVN, wyd. 2022 r., Player

Gwiazdy

"Milionerzy". Uczestnik polskiej edycji zmarł w wieku 39 lat. W programie usłyszał pytanie o milion

Czytaj więcej >
"The Voice Senior" w okrojonym składzie. Kogo zabraknie w show? Fot. Kapif

Gwiazdy

Uczestnik "The Voice Senior" musiał zrezygnować. Rafał Brzozowski przekazał smutne wieści

Czytaj więcej >
Córka reprezentantka Francji była najpiękniejszą dziewczynką świata. Jak teraz wygląda? Fot. Facebook @thylaneblondeau

Gwiazdy

Thylane Blondeau uznano "najpiękniejszą dziewczynkę świata". Dziś ma 21 lat i zaskakuje wyglądem

Czytaj więcej >
świeca pixabay.com

Gwiazdy

Nie żyje George Ross Robertson. Był gwiazdą "Akademii Policyjnej"

Czytaj więcej >
Pamela Anderson / Wikipedia Commons/9EkieraM1

Gwiazdy

Pamela Anderson doczekała się dwóch synów. Chłopcy są już dziś mężczyznami, jak wyglądają?

Czytaj więcej >